بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها توانستند در دوره همه‌گیری کووید 19 کسب و کار خود را توسع

تهدید کرونا، فرصتی برای استارتاپها

۵ آبان ۱۳۹۹ کد خبر : 2620
دنیای اقتصاد، زهرا صفدری- شرکتها و بنگاههای اقتصادی زیادی به خاطر شیوع کرونا به ویژه در ماههای پایانی سال 98 و اولین ماههای امسال دچار ضرر و زیان و حتی ورشکستگی شدند اما در این میان، شرکتهایی هم بودند که کرونا نه تنها برای آنها تهدید نبود، بلکه به فرصتی برای توسعه کار و درآمدزایی بیشترشان تبدیل شد.

در ماههایی که بسیاری از بنگاههای اقتصادی با شوک کرونا دچار تعدیل نیرو، کاهش تولید، کمبود مواد اولیه، بسته شدن مرزها برای صادرات و محدودیتهای حمل و نقلی مواجه شدند، برخی شرکتهای دانش بنیان و استارتاپها با ارائه امکانات مورد نیاز مردم توانستند خود را توسعه داده و درآمد قابل توجهی کسب کنند.

در واقع، کرونا سبب افزایش سرعت تحول دیجیتالی در همه ابعاد زندگی روزمره و کسب و کارها شده است؛ شیوع این ویروس باعث شد تا خیلی از کسب و کارها اهمیت فناوری اطلاعات را عمیقاً درک کنند و به سمت دیجیتالی شدن و شتاب آن حرکت کنند. در این میان، شرکت های دانش بنیان و شرکت های نوپا که در حوزه توسعه پلتفرم های کسب و کار آنلاین و به طور کلی در حوزه اقتصاد دیجیتال فعال بودند با بازاری روبه توسعه روبرو شده اند.

از سوی دیگر، همه گیری کرونا و کاهش شدید رشد اقتصادی سبب شد بسیاری از شرکت‌های بزرگ فلج شوند و از بازار تقریباً حذف شوند؛ به خصوص آنهایی که از تکنولوژی های دیجیتال کمتر بهره گرفته بودند و این هم عاملی دیگر برای توسعه بازار شرکت های دانش بنیان و نوپا شد.

در مجموع می‌توان گفت شرکت‌های کوچک علی الخصوص دانش بنیان و نوپا که کسب و کار آنها مبتنی بر فضای مجازی است و همچنین شرکت‌های دانش بنیان و آنهایی که در تولیدات خود حداقل مواد مصرفی وارداتی را استفاده می کنند، توانستند در این دوران کرونایی وضعیت بهتری نسبت به بقیه داشته باشند.

فعالیت 350 شرکت دانش بنیان در خراسان رضوی

350 شرکت‌ دانش بنیان در خراسان رضوی فعالند و این استان با ظرفیتی که در این حوزه و واحدهای فناور دارد، به دنبال این است که به رتبه دوم کشور در حوزه دانش بنیان دست یابد.

رضا قنبری، رئیس پارک علم و فناوری خراسان درباره فعالیت شرکتهای دانش بنیان و استارتاپهای این استان بعد از شیوع کرونا به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: از نظر فعالیت شرکت‌ها بعد از همه گیری کووید 19 می‌توان این بنگاه‌ها را به سه دسته تقسیم کرد؛ عده‌ای از شرکت‌ها که محصولاتشان منطبق با نیاز جامعه پزشکی در دوره این بیماری است، بازارشان توسعه یافت و یا اگر فروش محصولاتشان در گذشته با مشکل مواجه بود، وضعیت بهتری یافتند؛ تولیدکنندگان ونتیلاتور و دارو و مواد مرتبط با آن، از جمله این شرکتها هستند که توسعه بازار خوبی داشته‌اند.

قنبری می‌افزاید: دسته دوم، شرکتهایی هستند که بر روی پلتفرم‌های آنلاین، کار خود را انجام میدهند؛ ارائه دهنده خدمات برای برگزاری برخط جلسات و کلاسهای آموزشی و کتاب الکترونیک در این دسته قرار دارند. این شرکتها سود بهتری داشته اند و حمایتهایی هم از دولت و نهادهای غیردولتی دریافت کردند.

رئیس پارک علم و فناوری تصریح میکند: عده ای از شرکتها هم به طور مستقیم با کرونا درگیر نبودند اما مثل عامه مردم در موضوعاتی مثل فاصله اجتماعی و محدودیت در رفت و آمدها درگیر شدند و به خاطر سخت شدن رفت و آمدها، تحویل کالا برای آنها سختتر شد و برخی پروژه هایشان متوقف شد. استارتاپهای حوزه گردشگری هم به طور کلی بازار خود را از دست دادند و دچار شکست شدند.

شیوع کرونا به نفع کدام شرکتها بود؟

سیدحسن هاشمی، نائب رئیس هیأت مدیره نظام صنفی رایانه ای خراسان رضوی که خود مدیریت یکی از شرکتهای دانش بنیان موفق مشهد را هم برعهده دارد، درباره تاثیر کرونا بر کسب و کار استارتاپها و شرکتهای دانش بنیان میگوید: 4 حوزه از خدمات در دوران کرونا پیشرفت و رشد نسبتا خوبی داشتند؛ دسته اول، گروهی که تامین محصولات و خدمات شامل خدمات مالی و بانکی یا پلتفرم‌های بازار سرمایه را برعهده دارند و یا تامین کننده کالاها مثل دیجی کالا هستند. در واقع، هر مجموعه ای که توانسته ارائه خدمات و محصولاتش را به صورت آنلاین و برخط انجام دهد، رشد نسبتا خوبی داشته است.

هاشمی می افزاید: دومین حوزه، حوزه آموزش و پادکست و ارائه دهنده‌های بازی و فیلم است که با توجه به خانه نشینی مردم به ویژه در ماههای نخست شیوع کرونا، رشد خوبی داشته است. سومین بخش، ارائه دهنده‌های پلتفرمها هستند؛ مجموعه های سایت ساز و خدمات ارائه آنلاین صنعت چاپ در این دسته قرار میگیرند. مردم به سمت آنلاین کردن کسب و کار و مجموعه‌های خود روی آورده‌اند و از خدمات این پلتفرمها استفاده کرده‌اند و این باعث رونق بیشتر این مجموعه‌ها شده است. همچنین در بحث خدمات زیرساختی و خدمات ابری و نوین هم رشد خوبی به وجود آمده است.

نائب رئیس هیأت مدیره نظام صنفی رایانهای خراسان رضوی هم مانند رئیس پارک علم و فناوری استان به استارتاپهای حوزه گردشگری به عنوان بخشی که بیشترین آسیب و زیان را از کرونا دیده‌اند اشاره می‌کند و می‌گوید: مجموعه‌های فعال در حوزه گردشگری و رزرو هتل و بلیت افت شدیدی داشته‌اند. همچنین مجموعه‌های پلتفرم خودرو و سایت‌های ارائه دهنده قیمت خودرو به دلیل ممنوعیت قیمت‌گذاری خودرو در سایت‌ها از سوی دولت دچار مشکل شده‌اند و بعضا تعداد زیادی از این کسب و کارها دچار چالش‌های جدیدی شده‌اند.

چگونگی ادامه حیات استارتاپها و شرکتهای دانش بنیان

اما همانطور که از شواهد امر پیداست، کرونا همچنان مهمان زندگی‌هایمان است و قرار نیست به این زودیها بساطش را جمع کند. بنابراین، همه حوزه ها باید خود را با شرایط موجود وفق دهند و این موضوع شامل حال استارتاپها و شرکتهای دانش بنیان هم می‌شود.

قنبری، رئیس پارک علم و فناوری خراسان در اینباره میگوید: ذات شرکت دانش بنیان انعطاف پذیری اش است یعنی به سرعت مدل کاری و برنامه خود را با شرایط تطبیق و وفق دهند و این نیاز نسبت به دیگر حوزه ها، در شرکتهای دانش بنیان دیده میشود. وفق دادن برخی از شرکتها ساده بوده و دورکاری کرده اند اما آنها باید روی مدل کاری و نحوه بازاریابی و عرضه محصولات و خدمات خود سریعا بازنگری کنند. در این میان، برخی شرکتها به مشکلاتی در حوزه انعقاد قرارداد و رفت و آمد و زمانبر شدن نظارت بر حسن انجام کار برخورده اند که اگر روی مدل خود دقیقتر کار کنند، میتوانند ادامه حیات دهند.

پوست اندازی اقتصاد ایران

هاشمی هم در اینباره میگوید: اگر وضعیت همچنان به همین منوال ادامه یابد، می بایست به شرکت های نوپا نوید پوست اندازی اقتصادی داد؛ یعنی اقتصاد ایران به معنای واقعی پوست خواهد انداخت و نسل جدید فعالان اقتصادی سهم عمده ای از اقتصاد را به دست خواهند گرفت و جایگزین شرکت های قدیمی و سنتی خواهند شد. مسلماً ادامه این شرایط مستلزم تغییر در «بیزینس مدل»ها خواهد بود زیرا دیگر با مدل‌های کسب و کار سابق نمی‌توان نیازهای جدید کاربران را پاسخ داد و این همه گیری سبب تغییرات اساسی در رفتارهای مصرف کنندگان خواهد شد.

مدیرعامل شرکت گرین وب یادآور میشود: به تدریج فاصله تولیدکننده و مصرف‌کننده به حداقل می‌رسد و تولید کالاهای داخلی توسعه بیشتری خواهد یافت و می توان با قدرت گفت که عصر دیجیتالی شدن ایران آغاز شده و در سال آینده با کشوری دیجیتال و با مردمی دیجیتالی‌تر روبرو خواهیم بود. در چنین شرایطی، داده‌ها و تصمیمات مبتنی بر داده، مزیت رقابتی بزرگی برای شرکت‌ها خواهد بود.

لزوم بازنگری مداوم در فرایندهای کاری

یوسف مذهّب، مدیر و موسس شرکت نرم افزاری« آموت» درباره فعالیت شرکتش در دوره شیوع کرونا می‌گوید: 6 ماه اول امسال با توجه به شیوع کرونا، شرایط برای ما هم فرصت و هم تهدید بود؛ فرصت به این خاطر که صنعت آی‌تی به کانون توجه تبدیل شد و شرکتهای آی تی هم متوجه شدند برای پیش بردن اهداف خود باید در ارائه خدمت و رفع نیازهای مشتری بازنگری کنند تا مشتریان بتوانند با ابزارهای شرکتهای دانش بنیان، مسیر تامین نیاز خود را ساده تر طی کنند. شرکت ما هم از شرایط به وجود آمده استفاده مطلوبی کرد و به نوعی دچار انقلاب شدیم.

مذهّب توصیه ای هم برای شرکتهای نوپا در حوزه دانش بنیان و استارتاپی دارد و تصریح میکند: این شرکتها باید در هر یک از فرایندهای کاری خود شامل حوزه مالی، محصولات، خدمات و... مدام بازنگری کنند و خود را با شرایط جدید به سرعت وفق دهند. قبل از شیوع کرونا، مشاغل و صاحبان صنایع برای ارائه کالاها و خدمات خود به نوع دیگری عمل میکردند و از روشهایی برای تبلیغات استفاده میکردند اما امروز شرایط متفاوت است و باید روش خود را عوض کنند.

وی می افزاید: استارتاپهای حوزه خدمات نسبت به استارتاپهای تولیدکننده کالا در این ماهها موفقیت بیشتری داشته اند.

تسهیلات کرونایی دردی از دانش بنیانها دوا نمی‌کند

دولت از اسفندماه و اوایل شیوع کرونا در ایران نسبت به حمایت از بنگاههای اقتصادی اقداماتی انجام داد؛ این حمایتها شامل مهلت دادن به واحدها برای بازپرداخت تسهیلاتشان و به تعویق انداختن زمان پرداخت مالیات و حق بیمه بود. همچنین تسهیلا کرونایی را برای واحدهای آسیب دیده از این شرایط درنظر گرفت. اما آیا این تسهیلات به شرکتهای دانش بنیان هم تعلق گرفت؟ اگر بله، چه تاثیری در روند کاری آنها داشت؟

هاشمی، نائب رئیس هیأت مدیره نظام صنفی رایانهای خراسان رضوی در اینباره میگوید: حمایت های متعددی از مراکز مختلف برای شرکت‌های دانش بنیان و و نوپا در نظر گرفته شد اما اکثر این کمک‌ها بر حفظ بقای این شرکت‌ها متمرکز بود و نه بر توسعه بستر جهت پیشرفت و توسعه، شاید اگر حاکمیت به جای تزریق وام برای پرداخت حقوق پرسنل به این شرکتها، از متدهای خرید تضمینی استفاده می‌کرد و یا به مشتریان بالقوه آنها برای خرید محصولات وام پرداخت می‌کرد، آنگاه می‌توانست موثرتر عمل کند و زمینه توسعه و رشد این شرکت ها را بیشتر هموار سازد.

مذهب، مدیرعامل شرکت آموت هم تاکید میکند: ما هیچ کمکی از دولت نگرفتیم و از تسهیلات کرونایی استفاده نمیکنیم و اگر شرایط کرونا ادامه یابد، به بازنگری خود در روند کار ادامه میدهیم و اکنون هم به خاطر مشتریانمان فعال هستیم.

این فعال اقتصادی میگوید: ما صادرات نداریم؛ چون مدل صادر کردن و سرویس دادن در حوزه خدمات متفاوت است اما در برنامه هایمان هست که به این حوزه هم ورود کنیم. اما در حوزه کاری، برای وارد کردن سرورهای خود مجبور به پرداخت هزینه های بیشتر شدیم. ما محدودیتها و مشکلاتی داشتیم اما سعی کردیم تهدید را به فرصت تبدیل کنیم و چون مدام بازنگریهایی انجام دادیم، محدودیتها چندان تاثیر منفی در کارمان نگذاشت.

مذهب مهمترین دلیل مشکلات در حوزه کاری اش را غیر قابل پیش بینی بودن بسیاری از مسائل در کشور میداند و تصریح میکند: این غیر قابل پیش بینی بودن مسائل، هیجان کار را هم بالاتر میبرد اما نکته مهم این است که شرکتها باید در هر مرحله و هر اتفاقی؛ از کرونا گرفته تا قیمت ارز و... چالاک باشند و سیستم را به نوعی طراحی کنند که چالاک باقی بماند و هیچ چیز نتواند آن را تحت الشعاع قرار دهد.

تاثیر کرونا بر شرکتهای ارائه دهنده خدمات به خارج از کشور

محمدعلی میرزا بابایی، مدیرعامل موسسه دارایی‌های فکری و فناوری «پلکان» هم درباره تاثیر کرونا بر فعالیت شرکتش به «دنیای اقتصاد» میگوید: کرونا از دو نظر بر ما تاثیر گذاشت؛ نخست اینکه ما شرکتی خدماتی هستیم و از این لحاظ که نیروهای انسانی مان درگیر کار بودند و درگیر کرونا شدند، در بحث زمان کار و مدلهای کارمان اثری منفی داشت. از طرف دیگر، مشتریان ما که غالبا از حوزه صنعت غذا بودند، به دلیل کرونا رشد کردند؛ به طور مثال اوایل شیوع کرونا به خاطر تعطیلی اصناف، تولید کیک و کلوچه صنعتی جایگزین سنتیها شد و این موضوع به رشد ما و افزایش خدمات مان به این شرکتها منجر شد.

میرزابابایی خاطرنشان میکند: از سوی دیگر، شیوع کرونا بر فرایندهایی که قرار بود در کشورهای دیگر انجام دهیم، اثر منفی داشت و در مجموع به کسب و کار ما لطمه وارد کرد. بخش زیادی از خدمات ما مربوط به خارج از کشور است و این بیماری در ماه‌های ابتدایی باعث شد نتوانیم فعالیت چندانی انجام دهیم.

وی با بیان اینکه از تسهیلات کرونایی استفاده نکریدم، تصریح میکند: تسهیلات برای گروه خاصی از خدمات بود و شامل حال ما نمیشد. اگر از تسهیلات استفاده میکردیم، میتوانستیم برنامه های توسعه ای خود را ادامه دهیم اما به دلیل کمبود نقدینگی، برنامه های توسعه شرکت لغو شد و تنها سعی کردیم خود را حفظ کنیم.

میرزابابایی که حوزه کاری شرکتش ثبت اختراعات در خارج از کشور است، میگوید: به خاطر کرونا بسیاری از کشورها نتوانستند پروژه های خود را انجام دهند و در نتیجه، پرونده های ما متوقف شد و نتوانستیم پیشرفت پروژه داشته باشیم. از طرفی، سعی کردیم زمانی که پرسنل در شرکت هستند، به مسائل داخلی مشغول شوند؛ مسائلی چون بهبود فرایندها و اصلاح ساختار سازمانی. این روند از اسفندماه پارسال تا خردادماه امسال ادامه یافت. ما در بستر آی تی سعی کردیم خود را قویتر کنیم و بتوانیم فعالیتهای منسجم‌تری در فضای مجازی داشته باشیم.

وی با بیان اینکه تعدیل نیرو نداشتیم اما درآمدهایمان کاهش یافته است، ابراز میکند: از خردادماه دوباره شرکتهای خارجی مشغول شدند و ما هم تا حدی به روال قبلی خود برگشتیم زیرا بسیاری از ادارات خارجی تا 70 و 80 درصد به روال عادی برگشتند.

میرزابابایی در خصوص اثر افزایش نرخ ارز بر حوزه کاری شرکتش میگوید: افزایش نرخ ارز تاثیر داشته و خدمات ما گرانتر شده و در فروش خدمات مان هم اثر منفی دارد. اگر ارز ثبات داشته باشد و همه بدانیم قیمتها چقدر است، میتوانیم برنامه ریزی کنیم اما بی ثباتی باعث بلاتکلیفی ما شده و مشتریان هم بلاتکلیفند و این بیشترین آسیب را به کسب و کارهایی که با ارز سر و کار دارند، میزند.

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۵ آبان ۱۳۹۹, ۱۳:۱۸


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها