میزان مالیات بزرگترین نهاد موقوفی جهان اسلام در سال جاری چقدر است؟

مالیات 70 میلیارد تومانی آستان قدس

۲۱ مهر ۱۳۹۹ کد خبر : 2611
دنیای اقتصاد، ناهید کاویانی- چند سالی است که موضوع مالیات آستان قدس رضوی و شفاف سازی درباره آن مطرح میشود؛ نکته اصلی که باعث پررنگ شدن این قضیه شده، معافیت مالیاتی این نهاد تا 35 سال به دستور امام خمینی (ره) بود؛ موضوعی که موضوع در قانون مالیاتهای مستقیم هم آمده است.

به استناد بند الف ماده ۱۳۹ قانون مالیات‌های مستقیم «موقوفات، نذورات، پذیره، کمک‌ها و هدایای دریافتی نقدی و غیر نقدی آستان قدس رضوی از پرداخت مالیات معاف هستند.» و درباره شرکت‌ها و مؤسسات اقتصادی وابسته به آستان قدس رضوی هم بر اساس حکم حکومتی امام (ره) «آستان قدس رضوی و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته از پرداخت هرگونه مالیاتی معافند.»

اما سال 95 بود که مقام معظم رهبری طی نامه ای ضمن تاکید بر استمرار نظر بنیانگذار انقلاب اسلامی، تاکید کردند: «در خصوص معافیت مالی آستان قدس و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته نظر همان است که قبلاً نیز گفته شده، نظر مبارک امام راحل (ره) نیز بر همین نهج بوده که درآمدهای آستان و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته از پرداخت هرگونه مالیات معاف می‌باشند. البته این حکم شامل مالیات های تکلیفی و مالیات بر ارزش افزوده نمی‌باشد، لکن چون فعالیت های اقتصادی باید شفاف و رقابت پذیر باشد، توصیه می‌شود که مالیات شرکت‌ها و مؤسسات برابر مقررات محاسبه و پرداخت و به صورت «جمعی- خرجی» عیناً به آستان برگشت داده شود.»

سید ابراهیم رئیسی، تولیت وقت آستان قدس رضوی هم در اردیبهشت ماه سال 97 و در جمع دانشجویان دانشکده علوم دانشگاه فردوسی در خصوص مباحثی که درباره فرار مالیاتی آستان قدس مطرح میشود، واکنش صریحی نشان داد و گفت: «خدا نگذرد از آن کسی که این شبهه را در ذهن‌ها ایجاد کرده است. مالیات آستان قدس تا 35 سال به امر امام (ره) بود که آستان قدس رضوی و شرکت‌های تابعه از مالیات معاف خواهند بود؛ از روزی که وارد آستان شدم به فرموده رهبری، مالیات تکلیفی، ارزش افزوده و جمعی- خرجی را پرداخت می‌کنیم و حتی چندروز پیش رئیس سازمان مالیاتی و همراهانشان برای تقدیر از آستان قدس به عنوان سازمانی که در پرداخت مالیات خوش‌حساب است، آمدند».

چرا برخی فعالان اقتصادی به نحوه مالیات دهی آستان قدس اعتراض دارند؟

نکته ای که در این میان باعث اعتراض شماری از فعالان اقتصادی خراسان رضوی میشود این است که سهم مالیات پرداختی آستان قدس در درآمدهای این استان لحاظ نمیشود و این امر باعث افزایش فشار بر دوش مودیان مالیاتی در این استان برای تحقق درآمدهای پیش بینی شده خراسان رضوی میشود. آنها معتقدند مالیات گریزی برخی شرکتها و اقتصاد زیر زمینی و نیز مالیات معافی برخی نهادها مثل آستان قدس، در کنار کاهش سهم درآمدهای مالیاتی این استان به خاطر عدم فعالیت برخی موسسات مالی و اعتباری و پدیده شاندیز، فشار زیادی را بر مودیان مالیاتی وارد میکند.

اما متولیان امر در آستان قدس رضوی بر این موضوع تاکید دارند که این نهاد بیش از مالیاتی که برایش تعیین میشود، برای زیرساختها و آبادانی در کشور هزینه میکند. 

مصاحبه‌ای درباره مالیات آستان قدس و تکذیب آن از سوی این نهاد

بهمن ماه پارسال بود که حسین امیررحیمی، مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان رضوی در مصاحبه ای با «دنیای اقتصاد» به سوالات خبرنگار ما درباره میزان مالیات آستان قدس و نحوه هزینه کرد آن پاسخ گفت. مصاحبه ای که ظرف چند روز با تکذیب و توضیحاتی از سوی مرکز ارتباطات و رسانه آستان همراه بود.

امیررحیمی در آن گفتگو، با اشاره به اینکه درآمد فعلی تعیین شده برای استان در بخش مالیات‌ها، منهای آستان‌قدس و درآمدهای مالیاتی‌ آن است، تاکید کرد: تلاش داریم تا درآمد بنگاه‌های اقتصادی تحت‌پوشش آستان‌قدس‌رضوی را نیز در بحث درآمدهای مالیاتی استان پیش‌بینی کنیم. او متذکر ‌شد: «برنامه اخذ درآمدهای مالیاتی از بنگاه‌های اقتصادی آستان‌قدس‌رضوی، طی سنوات گذشته، با نگاهی هدفمند و با همکاری و همفکری خود این مجموعه تنظیم شده است. امسال هم این مالیات دریافت شد اما طبق مصوبات موجود به خود این مجموعه بازگردانده شد». همان نکته ای که در دستور مقام معظم رهبری هم آمده بود.

امیررحیمی در آن مصاحبه گفت: به استناد پیشنهاد آستان قدس که مورد موافقت نهادهای متولی در این حوزه قرار گرفت؛ مقرر شده تا مالیات ماخوذه از فعالیت‌های اقتصادی بنگاه‌های تابعه آستان، با نظارت هیات مشخصی هزینه شود. یعنی این بار، خود این مجموعه همراهی لازم را به عمل می‌آورد تا درآمدهای مالیاتی‌اش با صلاحدید هیاتی (متشکل از نماینده آستان قدس رضوی، سازمان مدیریت و برنامه ریزی و سازمان امور اقتصاد و دارایی و سایر نهادهای ذیربط) صرف بخش‌های اولویت‌دار شود.

البته مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس در جوابیه ای نسبت به صحبتهای امیررحیمی چنین واکنش نشان داد: «در رابطه با این موضوع به اطلاع می‌رساند: آستان قدس رضوی در خصوص مالیات عملکرد بنگاه‌های اقتصادی هیچگاه پیشنهادی به هیأت دولت و شورای هماهنگی سران قوا نداده تا مالیات مأخوذه از فعالیت‌های اقتصادی بنگاه‌های تابعه با نظارت هیأت مشخصی هزینه شود و هیأتی که در مصاحبه ایشان به آن اشاره شده، در هیچ مصوبه دولتی و یا مصوبات شورای هماهنگی سران قوا نیامده است و مشخص نیست مستند ایشان چه نامه‌ای است. آنچه برای مالیات عملکرد بنگاه‌های آستان قدس رضوی مطرح است حکم  شرعی و قانونی مالیات جمعی خرجی و برگشت منابع آن به حساب خاص متمرکز نزد بانک مرکزی به نام آستان قدس رضوی است تا حسب نیات واقفان هزینه گردد کما اینکه مسئولیت متولی آستان قدس رضوی طبق مفاد وقفنامه ها قابل تنفیذ به هیچ هیأتی نیست».

نحوه محاسبه و دخل و خرج مالیات آستان چگونه است؟

محمد صفایی دلوئی، رئیس گروه مالیاتی کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتگو با «دنیای اقتصاد»، نحوه خرج کرد مالیات آستان قدس را توضیح میدهد و میگوید: مالیات آستان قدس رضوی بخاطر موضوع شفاف سازی، به صورت دخلی و خرجی است و دلیل آن هم موقوفه بودن بسیاری از داراییها و املاک تحت مدیریت این نهاد است؛ به طور مثال 16 هزار هکتار از اراضی مزرعه نمونه آستان برای زائران امام رضا(ع) وقف شده و چون این اراضی دارای حکم شرعی است؛ درآمد آن هم باید در همان مسیر خرج شود.

صفایی می افزاید: آستان قدس رضوی مالیات بر ارزش افزوده را به خزانه دولت میپردازد ولی مالیات بر درآمدش به خاطر موقوفه بودن و لزوم عمل به نیات واقف، دخلی و خرجی است؛ در این خصوص، اداره امور اقتصادی و دارایی بررسی و محاسبات لازم را انجام میدهد و آستان مالیات را واریز و سپس برداشت میکند و این روند در واقع به خاطرشفاف سازی است. بدین ترتیب هم به نیت واقف عمل میشود و هم شفاف سازی لازم صورت میگیرد و به طور مثال میزان درآمد شرکت نان قدس رضوی مشخص میشود. مالیات بر ارزش افزوده اما از سوی مصرف کننده به شرکت پرداخت میشود و درو اقع، شرکت آن را امانی دریافت کرده و به دولت میدهد.

رئیس گروه مالیاتی کمیسیون اقتصادی مجلس به بیان نکته ای برای بهبود درآمدهای مالیاتی خراسان رضوی و کاهش فشار بر مودیان خوش حساب میپردازد و میگوید: عمدتا در ایران مالیات بر عایدی سرمایه بسیار ضعیف است و چون آن بخشها به نوعی معاف از مالیات هستند، سرمایه به سمت سوداگری ارز، طلا، سکه و مسکن می‌رود. ما باید مالیات بر عایدی سرمایه را به جد پیگیر باشیم تا این مشکلات هم مرتفع شود.

موارد هزینه کرد مالیات آستان قدس کلاملا شفاف است

اما برای شفاف سازی درباره میزان مالیات آستان قدس رضوی در سال جاری و هزینه کرد این مالیات به سراغ مصطفی خاکسار قهرودی، قائم مقام تولیت آستان قدس میرویم؛ او میگوید: این نهاد مالیات خود را محاسبه میکند و مبالغ به حساب خزانه دولت مینشیند و دوباره به ما میپردازند و ما صرف خدمات میکنیم و اینکه با آن پول چه میکنیم، کاملا قابل بیان است و حتی بیشتر از آن هم در بحث لایروبی قنات، جاده سازی، بسته های معیشتی و لوازم التحریر به مردم کمک میکنیم و خدمات میدهیم.

خاکسار قهرودی می‌افزاید: اگر دو سال پیش 16 میلیارد تومان مالیات دادیم و آن مبالغ به آستان قدس برگشت، در معاونت امداد و بنیاد کرامت آستان، بیش از 100 میلیارد تومان هزینه شد و این هزینه ها چندین برابر مالیاتمان بود. ما از جایی مثل دولت بودجه نمیگیریم که به ما بگوید چه مبلغی باید صرف اشتغال شود اما کمکهایی که در لرستان، گلستان، خوزستان و... داشتیم به مراتب بیش از مالیاتی است که میدهیم و به ما برمیگردد.

قائم مقام تولیت آستان قدس رضوی میزان مالیات این نهاد در سال جاری را بین 60 تا 70 میلیارد تومان اعلام میکند و میگوید: این میزان براساس درآمد احتمالی آستان قدس پیش بینی شده و به موقع هم پرداخت میشود. مالیات ما کاملا شفاف است؛ مالیات بر ارزش افزوده کاملا پرداخت میشود و برگشتی ندارد و اگر مسئولان مالیاتی شهر بگویند این موضوع را نمیدانیم، کم لطفی است. آنها باید از ما بپرسند و یا به مراجع ذیربط خود مراجعه کنند تا اسناد را مشاهده کنند و بدانند چه مقدار پرداخت و چه مقدار هزینه کرده ایم. وی تاکید میکند: ما بودجه ای نمیگیریم که براساس بودجه مان تکلیف داشته باشیم و با این حال بیش از مالیاتمان هزینه میکنیم.

از خاکسار قهرودی درباره تخفیفهایی که آستان قدس رضوی در دوره کرونا به املاک اجاره ای‌اش به ویژه کسبه «بازار رضا» داده است، میپرسیم. او میگوید: آستان قدس تنها یک مغازه در بازار رضا دارد و بقیه مغازه ها به مردم واگذار شده و حق پذیره گرفته شده و آنها اجاره ای میپردازند که از ابتدای شیوع کرونا این اجاره به مدت سه ماه بخشیده شده است. همچنین با تولیت هماهنگ میکنیم تا در صورت تایید ایشان، باز هم بخشودگی اجاره مغازه ها اعمال شود زیرا این بخشودگی منوط به مجوز تولیت آستان قدس است.

تکلیف آستان قدس به عنوان معین اقتصادی سرخس چه می‌شود؟

با مطرح شدن طرح «مثلث توسعه اقتصادی، فرهنگی» در دو سال اخیر در خراسان رضوی، استان قدس رضوی هم به عنوان معین اقتصادی شهرستان سرخس مطرح شد. اما با رفتن رزم حسینی از استانداری به وزارت صمت، شبهاتی درباره ادامه این طرح و کند شدن روند اجرای آن عنوان میشود.

قائم مقام تولیت آستان قدس رضوی درباره ادامه برنامه های این نهاد در شهرستان سرخس به عنوان معین اقتصادی میگوید: ما کارمان را در سرخس به اعتبار موقوفه بودن و اعتقادی که به کمک به مردم در آن شهرستان داریم، ذاتا انجام میدهیم. معین اقتصادی شدن مسئولیت ما را در سرخس بیشتر کرد و توجه بیشتری به کار بسته بودیم و با اینحال چه معین اقتصادی باشیم یا نباشیم و طرح مثلث توسعه اقتصادی باشد یا نباشد، کارمان را دنبال میکنیم؛ البته امیدواریم این طرح اقتصادی باز هم ادامه یابد.

خاکسار قهرودی تصریح میکند: سرخس به نوعی متعلق به آستان قدس است و در حوزه های اشتغال، کمک به محرومان، ساخت خانه، مدرسه و ورزشگاه در این شهرستان انجام خدمت میکنیم. در واقع، ما در زمان تولیت آقای رییسی تصمیم گرفتیم اینکارها را انجام دهیم که هنوز خبری از طرح مثلث توسعه اقتصادی نبود.

 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲۱ مهر ۱۳۹۹, ۱۴:۰۹


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها