چالش‌های پیش روی صادرات زعفران

۱۴ مهر ۱۳۹۹ کد خبر : 2603
زعفران به عنوان یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی تولیدی و منابع مهم ارزآور برای کشور، یک محصول با ارزش اقتصادی در استان خراسان رضوی به شمار می رود. به بیان دیگر زعفران از جمله ارزشمندترین محصولات کشاورزی است که با توجه به ویژگی های خاص خود، امکان گسترش صادرات آن وجود دارد.

حال به رغم آن که ایران بیشترین سهم از تولید طلای سرخ جهان را در اختیار دارد اما به دلایل مختلفی در تجارت این محصول عقب مانده است. یکی از مهم ترین دلایل این چالش محدودیت های تحریم است که نقل و انتقال پول و حضور در برخی بازارهای دنیا را با مانع مواجه ساخته است و سیستم بانکی از این مساله حمایت کاملی نکرده است. از سوی دیگر دلالان و واسطه ها طی سالیان گذشته اجازه ندادند بازار رسمی در این خصوص شکل بگیرد. به طوری که در حال حاضر زعفران ایران از طریق مشهد به افغانستان می رود و از آن جا به اسم افغانستان به سایر کشورها صادر می شود، چرا که از یکسو این کشور از اعمال تحریم های بین المللی در امان است و از سوی دیگر تعرفه ترجیحی بین افغانستان با کشورهای هدف صادراتی برقرار است در حالی که تعرفه صادرات زعفران از ایران به کشورهای هند و چین بسیار است حال علی رغم آن که سال هاست با پیگیری و مکاتبات فراوان درصدد کاهش اعمال تعرفه های کشورهای هند و چین برای واردات زعفران ایران بودیم اما در این حوزه نیز ناکام مانده ایم. این در حالی است که اگر بتوانیم بازار 3 میلیاردی این دو کشور را به دست بگیریم می توانیم در این حوزه تحولات شگرفی را رقم بزنیم. نکته قابل توجه آن است که عملکرد دستگاه دیپلماسی در این حوزه بسیار ضعیف ارزیابی می شود.

متاسفانه خیانت برخی از سودجویان داخلی با قاچاق پیاز زعفران به افغانستان بر چالش های موجود در این زمینه دامن زده است.  لذا اگر مسئولین امور تولید و بازاریابی زعفران در کشور ایران، اقدامات مناسب و لازم را برای ارتقاء جایگاه تولیدی و صادراتی این محصول به درستی ایفا نکنند، با توجه به سرعت کشور افغانستان در این زمینه، در فاصله زمانی اندکی موقعیت کشورمان در ارتباط با این محصول و مزیت نسبی آن با چالش جدی رو به رو خواهد شد.

علاوه بر این در سالیان گذشته علی رغم مطلوب بودن شرایط، جوایز صادراتی به صادرکنندگان اهدا می شد اما از سال 88 شاهد توقف اعطای جوایز صادراتی هستیم. با این حال حداقل مطالبه صادرکنندگان، رفع موانع صادراتی است تا بازارهای هدف صادراتی موجود را از دست نداده بلکه بازارهای جدید را شناسایی کرده و نسبت به توسعه صادرات زعفران اقدام کنیم. در حال حاضر شناسایی بازارهای جدید صادراتی دشوار است با این حال از طریق فضای مجازی پیگیر شناسایی و معرفی محصول زعفران به سایر کشورهای دنیا هستیم. اگر بتوان تبلیغات رسانه ای در کشورهای هدف صادراتی را افزایش داد، این مهم می تواند باعث افزایش صادرات و بالطبع موجبات اشتغالزایی و ایجاد ارزش افزوده را فراهم آورد.

بنا بر گفته های فوق، مانع عمده بر سر راه صادرات زعفران تعهد ارزی صادرکنندگان است، علی رغم این که مطالبه صادرکنندگان حذف سیاست های این چنینی است اما متاسفانه پیگیری ها نتیجه ای در برنداشته است بلکه به مرور زمان بر وخامت اوضاع نیز افزوده شده است. اگر چه صادرکنندگان تمایل دارند زعفران صادر کرده و برای کشور ازرآوری داشته باشند اما صادرکنندگان نمی توانند ریسک بالای این اقدام را بپذیرند. علی رغم تشدید تحریم ها صادرکنندگان می توانند بر این مقوله فائق آیند همان گونه که در گذشته بر این مساله پیروز شدند چنان که صادرکنندگان در حال حاضر به 57 کشور دنیا از جمله آمریکا (به صورت غیرمستقیم) صادرات زعفران دارند.

در پایان باید عنوان کرد، زعفران به دلیل موقعیت ویژه آن از لحاظ اشتغالزایی در بخش کشاورزی و ایجاد درآمد ارزی قابل توجه برای کشور، به عنوان یک گیاه استراتژیک و مهم در اقتصاد ملی تلقی می شود. با این حال با افزایش چشمگیر تولید طی سال های اخیر، بدون سرمایه گذاری در امور بازاریابی و فرآوری به زودی صادرات این محصول رو به نقصان خواهد گذاشت. بنابراین می توان راهکارهایی را برای توسعه صادرات زعفران پیشنهاد کرد، نخست اتخاذ ابزارهای مناسب تجاری و ارزی برای توسعه صادرات زعفران و دوم توجه به مسائل طرف تقاضای صادرات زعفران از جمله بسته بندی، استانداردها، بازاریابی و تبلیغات.

با توجه به اهمیت و تاثیرگذاری مثبت نرخ واقعی ارز و نوسانات آن بر عرضه صادرات زعفران، از این رو اعمال سیاست های مدیریت و نظارت و تثبیت نرخ ارز واقعی نقش موثری بر افزایش صادرات زعفران دارد.

تجارت خارجی زعفران ایران به دور از تمامی ضوابط لازمه، در حال حاضر اکثرا به صورت قاچاق یا به دست تجار محلی به صورت متفرقه صورت می گیرد. بعضی از شرکت ها و اشخاص حقیقی، بدون دلسوزی و نگرشی عمیق به آینده وضعیت بازار زعفران، اقدام به صدور زعفران با کیفیت نامطلوب ازز کانال های غیر مجاز نموده اند که این موضوع موجب بی اعتنایی به زعفران ایران در بازارهای جهانی می شود .

رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان رضوی

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۱۴ مهر ۱۳۹۹, ۱۴:۳۳


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها