دنیای اقتصاد از سودآوری سنگ آهن سنگان خواف برای فولادسازان کشور گزارش میدهد

سود 16 هزار میلیاردی 3 استان از سنگان خراسان

۳۱ شهریور ۱۳۹۹ کد خبر : 2599
دنیای اقتصاد، زهرا صفدری- منطقه سنگان خواف با برخورداری از بزرگترین معدن سنگ آهن خاورمیانه یکی از ظرفیتهای مهم اقتصادی خراسان رضوی است که در سالهای اخیر انتقاداتی به ویژه از سوی نمایندگان مجلس مطرح شده مبنی بر اینکه سود و عواید حاصل از این ظرفیت بیشتر از اینکه به جیب این استان برود، به سمت استانهای خوزستان، فارس و اصفهان سرازیر میشود.

این درحالیست که استخراج سنگ آهن در منطقه سنگان علاوه بر آلودگیهایی که برای مردم آن منطقه به دنبال دارد و میزان آبی که برای صنایع معدنی مستقر در آنجا نیاز است، موجب فرسایش برخی زیرساختها به ویژه جاده های استان برای حمل سنگ آهنهای استخراجی به دیگر استانها شده است؛ حال آنکه اعتبار ملی خاصی برای این زیرساختها و تامین آب منطقه در نظر گرفته نشده است و هر چه استفاده میشود از اعتبارات استانی است. سنگان خواف قطب تامین مواد اولیه صنایع فولادی کشور است و خراسان رضوی به عنوان استانی که این منطقه را در دل خود جای داده است از استانهای خوزستان، اصفهان و فارس نفع کمتری از این منطقه میبرد.

کدام مجتمع های فولادی از ظرفیتهای کنسانتره در سنگان بهره مند شده اند؟

آخرین انتقادات مطرح شده در این زمینه مربوط به احسان ارکانی، عضو مجمع نمایندگان خراسان رضوی و محمد صفایی دلویی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس و نماینده گناباد و بجستان است؛ صفایی در بخشی از صحبتهایش در مراسم تقدیر از صنعتگران نمونه خراسان رضوی که دو هفته پیش برگزار شد، از فراوری بخش زیادی از سنگ آهن استخراج شده در استان توسط شرکتهای فولادی استانهای غربی و جنوبی کشور گلایه کرد.

اوایل شهریورماه امسال هم، ارکانی در مصاحبه ای از مصوبه مردادماه هیات وزیران درباره اختصاص سهمیه 2.5 میلیون تنی کنسانتره سنگ آهن معادن سنگان خواف به مجتمع فولادی پاسارگاد (که متعلق به استان فارس است) گلایه کرده و گفته بود با انتقال این 2.5 میلیون تن کنسانتره، صدها فرصت شغلی و منافع صنایع فولادی استان را از دست می‌دهیم.

خردادماه امسال هم واحد ۵ میلیون تنی کنسانتره «فولاد سنگان» با سرمایه‌گذاری فولاد مبارکه اصفهان و کارخانه 2.5 میلیون تنی سیمیدکو «صنعتی و معدنی توسعه فراگیر سناباد» با سرمایه گذاری فولاد خوزستان به بهره‌برداری رسید.

خسارت سنگینی که فولاد خراسان بابت تاخیر در راه اندازی کارخانه کنسانتره متحمل می‌شود

این درحالیست که فولاد خراسان در همین استان و در فاصله چند کیلومتری سنگان خواف، هنوز به چنین ظرفیتی دست نیافته و لنگ اعتبار 2هزار میلیاردی است؛ 18 خردادماه امسال کسری غفوری، مدیر عامل مجتمع فولاد خراسان در مصاحبه ای با اشاره به اینکه اولویت این شرکت راه‌اندازی کارخانه کنسانتره با ظرفیت 2.5 میلیون تن در سنگان خواف است، تاکید کرده بود: هر روز تاخیر بابت راه‌اندازی این طرح موجب چندین میلیارد تومان خسارت برای مجتمع فولاد خراسان می‌شود. به گفته غفوری 2 هزار میلیارد تومان برای راه اندازی کارخانه کنسانتره در چارچوب تکمیل زنجیره تولید مجتمع فولاد خراسان نیاز است.
غفوری در آن مصاحبه گفته بود «این طرح سالها به دلایل مختلف به تاخیر افتاده بود» اما توضیح بیشتری درباره دلایل این تاخیر نداده بود.

او البته در مصاحبه ای دیگر در تیرماه اعلام کرد: «فولاد خراسان امسال برای اولین بار بیش از ۹۰ درصد از کنسانتره مورد نیاز خود را از مجموعه معادن سنگ آهن سنگان خواف تامین می‌کند؛ این موضوع منجر به کاهش قابل توجه هزینه‌های حمل کنسانتره از دیگر استان‌ها به مجتمع خواهد بود».

آنچه در این میان باید توجه کرد اینکه صنایع فولادی جزو صنایع دولتی و خصولتی به شمار میروند و دولت میتوانست در این سالها در این زمینه برنامه ریزی بهتری داشته باشد و اولویت را در احداث واحدهای کنسانتره به مجتمع فولادی همین استان بدهد تا از هزینه کرد این شرکت برای حمل کنسانتره های تولیدی دیگر استانها جلوگیری کند.

سود 16هزار میلیاردی شرکتهای فولادی دیگر استانها از معدن سنگ آهن خواف

صفایی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتگو با «دنیای اقتصاد» مدعی است که شرکتهای فولاد خوزستان، مبارکه و اپال پارسیان سال گذشته از معدن سنگ آهن خواف 16 هزار میلیارد تومان سود کردند.

نماینده گناباد در مجلس میگوید: این شرکتها چون سنگ آهن را با قیمت بسیار پایین برداشت میکنند و آهن را گران میفروشند، موضوع برای آنها توجیه اقتصادی دارد؛ اما وقتی سنگ آهن به جاده ها و ریلها میرود، راهها را تخریب و شبکه ریلی را دچار فرسایش کرده و حجم زیادی از سوخت را هم مصرف میکند و در نتیجه میزان آلودگی افزایش می یابد.

صفایی می افزاید: 4 مجتمع فولاد بزرگی که ماده اولیه خود را از سنگ آهن سنگان تامین میکنند، در سال 20 میلیون تن از این ماده را حمل میکنند که اگر تمام فراوری سنگ آهن مورد نیاز این شرکتها در خراسان رضوی انجام شود، علاوه بر افزایش سرمایه گذاری، اشتغالزایی در استان را به دنبال دارد و موجب کاهش حجم بار به این استانها و در نتیجه کاهش تخریب جاده ها و فرسایش ریلها خواهد شد؛ این موضوع هم به نفع استان ما و هم به نفع کشور است.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با انتقاد از عملکرد دولت در اجرای ماده 24 مکرر قانون معادن، تصریح میکند: طبق این ماده، اختیار بهره برداری معادن به استانها داده است و استان باید تصمیم بگیرد که معادنی که در دل خود دارد به چه افراد حقیقی و یا حقوقی واگذار کند، اما هم اکنون این قانون اجرایی نمیشود و واگذاری معادن در مرکز صورت میگیرد.

افزایش 53 درصدی استخراج سنگ آهن در سنگان

میزان استخراج سنگ آهن در مجتمع سنگ آهن سنگان خواف طی سال گذشته با افزایش ۵۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن به 8 میلیون و ۳۸۰ هزار تن رسید. اما بحث اصلی، موضوع فراوری سنگ آهن است؛ مساله ای که ارزش افزوده بسیاری با خود به دنبال دارد. فراوری سنگ آهن در دو مرحله صورت میگیرد؛ کنسانتره و گندله سازی؛ گندله ماده معدنی اصلی در کارخانجات فولاد به شمار میرود که برای تهیه آن، ابتدا سنگ آهن باید تبدیل به کنسانتره شود و فرایند کنسانتره است که عیار سنگ آهن را بالا میبرد.

به گفته علی همتی، مدیرعامل مجتمع سنگ آهن سنگان خواف علاوه بر دو کارخانه ای که خردادماه امسال در موضوع کنسانتره افتتاح شد، کارخانه کنسانتره ۲.۵ میلیون تنی شرکت فولاد شرق کاوه هم به بهره برداری میرسد.

ظرفیت تولید کنسانتره در سنگان به 17.5 میلیون تن می‌رسد

همتی مهمترین رویکرد و اهداف این مجتمع طی پنج سال آینده را استخراج ۳۰۰ میلیون تن باطله و ۱۳۰ میلیون تن سنگ آهن دانسته و میگوید: قرارداد باطله برداری با مبلغ 3 هزار میلیارد تومان نهایی شده و بر این اساس ظرف ۲ سال آینده ظرفیت نهایی تولید کنسانتره در این مجتمع به ۱۷.۵ میلیون تن و گندله سازی به ۱۵ میلیون تن می‌رسد.

البته شریعتمداری، وزیر وقت صنعت در سال 96 گفته بود: «در سال ۹۹ از حدود ۶۰ میلیون تن ظرفیت کنسانتره سازی کشور ۲۰ میلیون تن (معادل یک سوم کل تولید کنسانتره) در سنگان خواهد بود».

حسین حسین زاده، عضو هیأت مدیره انجمن تخصصی معادن خراسان رضوی هم در گفتگو با دنیای اقتصاد با اشاره به مضرات خام فروشی سنگ آهن میگوید: صادرات مواد معدنی خام با تعرفه های موجود، صرفه اقتصادی ندارد؛ قبل از اینکه فرآوری سنگ اهن در سنگان صورت پذیرد، برخی از صادرکنندگان این ماده را به صورت خام و یا در حد کنسانتره صادر میکردند اما ابا توجه به عوارض صادراتی، هر چه مواد خامتر باشد تعرفه بیشتری باید پرداخته شود و بر همین اساس، کلیه تولیدکنندگان به سمت فرآوری روی آورده اند و نسبت به گذشته در این زمینه رو به پیشرفت هستیم و میتوان گفت بیشترین فرآوری محصولات معدنی خراسان رضوی مربوط به سنگ آهن است هر چند مشکلات تحریم و نوسانات نرخ ارز بر این موضوع هم تاثیر گذاشته است.

کمبود آب در سنگان، پروژه های فرآوری را دچار مشکل می‌کند

حسین زاده می افزاید: در مجتمع سنگان پروژه های بزرگی برای فرآوری سنگ اهن کلید خورده و به مرحله اجرا رسیده و یا در حال انجام است؛ فولادسازان و شرکتهای بزرگ در این زمینه ورود کرده اند اما سرعت کار به خاطر مسائل ارزی و تحریمها تقریبا با کندی همراه است. البته در مسیر این کار، صرفا نمیتوان به مشکل تحریم و ارز اشاره کرد بلکه یکی از مسائلی که هنوز به طور کامل حل نشده و در آینده مشکل زا خواهد بود، تامین آب این صنایع است. وی اظهار میکند: بحث انتقال آب از دریای عمان یا خزر به این منطقه قبلا مطرح شده بود اما ظاهرا اقدام چندانی در این خصوص انجام نشده است و یکی از مشکلات برای فرآوریها خصوصا در منطقه سنگان، مساله آبهاست که در آینده بیشتر بروز و ظهور میکند و در صورت عدم چاره اندیشی در این زمینه، اکثر واحدها با ظرفیت پایین کار میکنند و توجیه اقتصادی خود را از دست میدهند.

عضو هیات مدیره انجمن تخصصی معادن خراسان رضوی علت سرعت بخشیدن به ایجاد صنایع فراوری سنگ آهن نسبت به سایر مواد معدنی را نیاز به کنسانتره و گندله برای حل مشکل کمبود مواد اولیه در شرکتهای فولادی میداند. او خاطرنشان میکند: معادن مهم سنگ آهن بیشتر در جنوب کشور واقع شده اند؛ مثل گل گهر و چادرملو در استانهای هرمزگان و کرمان. این معادن خوراک اصلی کارخانه های ذوب آهن و فولاد مبارکه و خوزستان را تامین میکنند؛ در آن منطقه واحدهای زیادی در رابطه با فولادسازی در حال ایجاد است و هلدینگهای مختلفی در حال کار هستند و حتی کارخانه آهن اسفنجی توسط معادن در حال ایجاد است اما سنگان خواف در این زمینه دیرتر حرکت کرده است.

مالیاتی که از خراسان رضوی خارج می‌شود

هم اکنون فرآوریهای سنگ آهن سنگان عمدتا توسط شرکتهای خارج از استان صورت میگیرد اما نباید فراموش کرد که بیش از همه مردم منطقه خواف و سنگان باید به نحو احسن از این مزیت منطقه ای بهره مند شوند و ایجاد زیرساخت و اشتغالزایی و آبادانی منطقه به حدی باشد که بخشی از درآمدهای این منطقه صرف آن شود.

نکته دیگری که در این زمینه نباید فراموش کرد این است که واحدهای کنسانتره و گندله سازی که توسط مجتمع های فولادی دیگر استانها در سنگان خراسان رضوی مستقر شده اند، در زمره همان شرکتهایی قرار دارند که مالیاتشان را در این استان پرداخت نمیکنند و چون شرکت مادر آنها در استانی دیگر است، مالیاتشان هم در همان استان پرداخت میشود. این درحالیست که فعالیتهای صنایع مربوط به این مجتمعها در سنگان هزینه هایی را برای استان ما به بار می آورد و علاوه بر تخریب جاده ها و آلودگی هوا، مصرف آب فراوان را میطلبد و همه اینها هزینه هایی است که از جیب خراسان رضوی پرداخته میشود و اگر بحث برقراری عدالت منطقه ای مطرح است، نباید از این امر غافل شد.

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۳۱ شهریور ۱۳۹۹, ۱۲:۲۱


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها