بازار داخلی و صادرات زعفران و آجیل و خشکبار مشهد در 5 ماهه امسال چه وضعیتی داشت؟

سیر نزولی فروش سوغات مشهد

۱۰ شهریور ۱۳۹۹ کد خبر : 2588
دنیای اقتصاد، زهرا رضایی- قدرت خرید مردم به دلیل تورم و آثار شیوع کرونا بر بازارها، پایین تر از سال گذشته است و این موضوع بر بازار داخلی محصولات مختلف اثر گذاشته است؛ صادرات هم به دلیل بسته بودن برخی از مرزها و محدودیتهای کشورها در واردات کالا تحت تاثیر قرار گرفته و وضعیت چندان مطلوبی ندارد. در این میان، محصولاتی که به عنوان سوغات در بازار مشهد به فروش میرود، متاثر از کاهش قابل توجه حجم مسافران ورودی به این کلانشهر در سال جاری، ضربه بزرگتری نسبت به برخی از کالاها خورده است.

طی ماه‌های اخیر در پی شیوع کرونا و کاهش حجم مسافر، بسیاری از مغازه‌داران نسبت به تعطیلی کسب و کارشان اقدام کرده اند؛ بسته شدن حرم رضوی تا ابتدای خردادماه هم موجب از رونق افتادن قابل توجه کسب و کارهای اطراف حرم شد؛ مغازه هایی که تا پارسال روزانه فروش میلیونی و سودهای آنچنانی داشتند، امسال با کسادی مواجه شده و بسیاری از آنها عذرکارگرانشان را خواسته اند. از طرفی، شرکتها و صنایعی که به فراوری و بسته بندی کالاهای سوغات مشهد میپرداختند با ضرر و زیانهای قابل توجهی مواجه شدند و معلوم نیست این زیانها کی و کجا برای فروشندگان و کارخانه داران این حوزه جبران شود؟

کاهش 90 درصدی مصرف زعفران در کشور

به گفته غلامرضا میری نایب رئیس شورای ملی زعفران، در 5 ماه نخست سال جاری صرفا 10 درصد فروش داخلی زعفران صورت گرفته است و هر چند که در صادرات زعفران نیز با کاهش حجم صادراتی مواجه هستیم اما میتوان گفت وضعیت صادرات نسبت به فروش داخلی بهتر ارزیابی می شود. فرشید منوچهری دبیر شورای ملی زعفران هم معتقد است بخاطر کاهش قدرت خرید مردم، خرید اقلامی همچون زعفران به حاشیه رانده و از لیست کالاهای مصرفی مردم خارج شده است.

میری با اشاره به کشت زعفران در 27 استان کشور و مازاد تولید این محصول میگوید: از یکسو مصرف داخلی زعفران به میزان90 درصد کاهش یافته و از سوی دیگر، برداشت محصول جدید نیز در پیش است و اگر سرانه مصرف افزایش نیابد، با مازاد محصول بیشتری مواجه میشویم. او می افزاید: در شرایط فعلی 157 هزار خانوار کشاورز از طریق کشت زعفران امرار معاش می کنند لذا اگر در چرخه مصرف خللی ایجاد شود، حتما معیشت کشاورزان دچار مشکل خواهد شد.

کاهش 10 درصدی صادرات زعفران

میری درباره میزان صادرات زعفران هم میگوید: در 4 ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، شاهد کاهش 10 درصدی صادرات زعفران بودیم. او این میزان کاهش را ناشی از شیوع کرونا نمیداند و خاطرنشان میکند: در پی شیوع کرونا، کشورهای حوزه خلیج فارس و اروپایی بیش از پیش از محصول زعفران و فرآورده های آن استفاده می کنند اما کاهش صادرات این محصول به دلیل تحریم های داخلی است که امید می‌رود با رفع محدودیت‌های داخلی، شاهد توسعه صادرات این محصول باشیم.

نایب رئیس شورای ملی زعفران به مشکلات ارزی صادرکنندگان این محصول علاوه بر کاهش صادرات اشاره و اظهار می‌کند: صادرکنندگان زعفران طی سال های 97 الی 98 هر کیلوگرم زعفران را به ارزش 500 الی 650 دلار صادر می‌کردند این در حالی است که نرخ تعرفه گمرکی از قبل 1200 الی 1300 دلار بوده است. در واقع بانک مرکزی، صادرکنندگان زعفران را ملزم کرده تا مطابق نرخ تعرفه گمرکی، ارز را به سامانه نیما تحویل دهید که این عبارت بدین معناست که صادرکنندگان بایستی دو برابر نرخ صادرات، ارز را به سامانه نیما بازگردانند. علاوه بر این، صادرکنندگان باید دلارشان را ارزانتر از نرخ بازار آزاد به سامانه نیما تحویل دهند که این مساله موجب ضرر دوچندان صادرکنندگان شده است. بنابراین تعهد ارزی، بی ثباتی نرخ ارز و نرخ زعفران، قاچاق زعفران و ... از مهم ترین مشکلاتی است که صادرکنندگان این محصول در حال حاضر با آن دست و پنجه نرم می کنند. به طور مثال قاچاقچیان، زعفران را پایین تر از قیمت جهانی به سایر کشورها عرضه می کنند و همین مساله سبب شده است که صادرکننده واقعی نتواند با قاچاقچیان رقابت کند. با این حال صادرکنندگان با تحمل ضرر و زیان بسیار به منظور حفظ بازار و مشتریان فعلی خود نسبت به صادرات محصول خود اقدام می کنند.

میری تاکید میکند: صادرکنندگان بر این مساله واقفند که ارز حاصل از صادرات باید به کشور بازگردد اما این که صادرکنندگان مجبور هستند ارز را 3 الی 4 هزار تومان کمتر از نرخ بازار به سامانه نیما تحویل دهند، اجحافی است که در حق آنها صورت می گیرد و رانتی است که برای واردکنندگان ایجاد می شود.

نایب رئیس شورای ملی زعفران در خصوص وضعیت نیروی کار واحدهای صادرکننده زعفران هم میگوید: علی رغم مشکلات بسیار، واحدهای صادراتی حوزه زعفران نسبت به تعدیل نیروهای خویش اقدام نکردند. البته در برخی مواقع ممکن است تعدیل نیرو در حد 1 الی 2 درصد صورت گرفته باشد. لذا پیشنهاد می شود همان گونه که دولت از واردکننده حمایت می کند باید از صارکننده هم پشتیبانی لازم را داشته باشد.

قیمت زعفران در بازارهای خارجی به کمتر از 35 درصد سال 97 رسیده است

منوچهری دبیر شورای ملی زعفران هم صادرات قاچاقی و یا با کارتهای یکبار مصرف این محصول را ناشی از «تصمیمات ناصحیح بانک مرکزی» میداند و میگوید: صادرات زعفران به بسیاری از مقاصد به دلیل لغو پروازها امکان پذیر نیست. علاوه بر این، هزینه صادرکنندگان بسیار افزایش یافته است؛ چنان که به دلیل اتخاذ تصمیمات ناصحیح از سوی بانک مرکزی در خصوص صادرات زعفران، قاچاقچیان و دارندگان کارت های یک بار مصرف به شدت قدرت گرفتند. امروز قیمت زعفران در بازارهای خارجی به کمتر از 35 درصد سال 97 رسیده است. به بیان دیگر افرادی هستند که کارت بازرگانی را از برخی تاجران دریافت می کنند و مبادلات زعفران را در عرصه بین المللی به نام دارنده کارت انجام می دهند و زعفران را به قیمت ارز آزاد به فروش می رسانند که این مساله توان صادرکننده خوشنام که به دنبال بازگرداندن ارز به کشور است را می گیرد. خوشبختانه در حال حاضر جلوی فعالیت کارت های بازرگانی یک بار مصرف گرفته شده است اما این بدان معنا نیست که به طور کلی از فعالیت این کارت ها جلوگیری به عمل آمده باشد. آن چه که مسلم است زعفران تنها محصولی است که ایران در آن مزیت مطلق دارد لذا ارزان فروختن این محصول در عرصه بین المللی لطمات جبران ناپذیری به قشر کشاورز وارد می کند.

«پیشنهاد ما این است که برای هر یک از صادرکنندگان زعفران، کارت مسئولیت صادر شود»؛ منوچهری با بیان این نکته میگوید: در واقع صادرکنندگان تقاضا دارند که شورای ملی زعفران کارت مسئولیت و یا کارت اهلیت را برای صادرکنندگان واقعی صادر کند، وزیر وقت صنعت و معدن هم از این پیشنهاد استقبال کرد اما هنوز اقدامی در این خصوص صورت نگرفته است. پیشنهاد دیگر صادرکنندگان به دولت آن بود که به منظور حمایت از محصولات کشاورزی استراتژیک، ارز صادرکنندگان را به نرخ روز از آنان خریداری کند.

دبیر شورای ملی زعفران خاطرنشان میکند: سوال اینجاست که چرا صادرکننده باید به واردکننده یارانه بدهد در حالیکه در صورت صلاحدید دولت، این یارانه باید از خزانه پرداخت شود. به بیان دیگر چرا صادرکننده باید ارز خود را 3 هزار تومان پایین تر از نرخ بازار آزاد به دولت تحویل دهد و سپس ارز نیمایی با قیمتی پایین تر از بازار در اختیار واردکننده قرار گیرد؟

کاهش 30 درصدی فروش داخلی نبات

صادرات نبات هم که یکی دیگر از اقلام مهم در سوغات مشهد به شمار میرود هم دستخوش اتفاقات ناشی از شیوع کرونا بوده و هست؛ حبیب الله فامیلی نیا، عضو انجمن تخصصی صنایع همگن تولیدکنندگان نبات قند و شکر خراسان رضوی به دنیای اقتصاد میگوید: طی ماه های اخیر در پی شیوع کرونا در حوزه صادرات نبات با مشکلات بسیار مواجه بودیم، چنان که قبل از شیوع این ویروس به اکثر کشورهای دنیا صادرات انجام می گرفت اما به دلیل این که محصول نبات، مواد غذایی محسوب می شود، در روند صادرات این محصول به کشورهای اروپایی با مشکلات بسیار مواجه شدیم با این حال روند صادرات به کشورهای همسایه به دشواری در حال انجام است. در خصوص فروش داخلی محصول نبات نیز به دلیل لغو پروازها و سفرها به کلانشهر مشهد با کاهش چشمگیری رو به رو بودیم. به طوری که می توان اذعان کرد در فروش داخلی نبات کاهش 30 درصدی و در عرصه بین المللی نیز کاهش 30 الی 40 درصدی را تجربه کردیم.

فامیلی نیا خاطرنشان می کند: هر چند که محصول نبات به بسیاری از کشورها از جمله آمریکا، استرالیا، هلند، آلمان صادر می شود اما کشورهای هدف صادراتی این محصول افغانستان، روسیه و کشورهای حوزه خلیج فارس هستند. با این حال طی ماه های اخیر در پی شیوع کرونا صادرات نبات به کشورهای اروپایی به شدت کاهش یافت اما خوشبختانه این روند در حال جان گرفتن است. وی تصریح می کند: متاسفانه دولت به دلیل چالش ها و درگیری های بسیار نمی تواند آن طور که باید و شاید اقدامی به منظور حمایت از صادرکنندگان داشته باشد. لذا صرفا بخش خصوصی یکه و تنها به منظور افزایش صادرات با موانع دست و پنجه نرم می کند. به طور مثال تعهد ارزی مهم ترین مانعی است که بر سر راه صادرکنندگان قرار دارد که با توجه به اعمال تحریم ها مبادلات بانکی با اکثر کشورهای دنیا متوقف شده است. حال علی رغم این که دولت به خوبی بر این مسائل واقف است اما هیچ گونه تلاشی برای حل تعهد ارزی انجام نداده است. لذا از دولتمردان و سیاستگذاران تقاضای حمایت بیشتری از صادرکنندگان داریم، چرا که کشوری به توسعه دست می یابد که نرخ صادراتی بالاتری داشته باشد.

صادرات آجیل و خشکبار نیمه‌تعطیل است

وضعیت فروش داخلی و صادرات آجیل و خشکبار مشهد هم دست کمی از زعفران ندارد؛ آجیل و خشکباری که پارسال هم به خاطر افزایش قیمت و در عین حال کاهش قدرت خرید مردم، در فروش داخلی نسبت به سال 97 کاهش داشت، امسال وضعیت بغرنج تری پیدا کرده و تقریبا از سبد بخش زیادی از خانواده ها در حال حذف شدن است؛ شیوع کرونا هم مزید بر علت شد و خبری از دید و بازدید عید و خرید آجیل برای آن ایام نبود و این موضوع بر دلایل کسادی بازار آجیل فروشان و واحدهای فراوری این محصولات افزود هر چند به گفته علیرضا ممقانی رئیس اتحادیه فروشندگان آجیل و خشکبار مشهد، در ابتدای شیوع کرونا به مردم توصیه می‌شد تا گرمی‌جات مصرف کنند و وضعیت این صنف، بهتر و نرمال‌تر بود و مردم به خوردن آجیل روی آورده‌ بودند اما آن وضعیت ادامه‌دار نبود و با کاهش توان عمومی مردم برای خرید، میزان استقبال آن‌ها کاهش یافت.

ممقانی میگوید: با توجه به شیوع کرونا، بازار آجیل و خشکبار در حال حاضر در وضعیت نامساعدی قرار دارد و واحدهای صنفی خصوصا واحدهای اطراف حرم کاملا تعطیل هستند، بسیاری از واحدهای صنفی هم اقدام به جمع‌آوری کسب و کار خود کرده‌اند.

به گزارش ایسنا، رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار مشهد با بیان اینکه در تمام کشور شاهد کاهش مصرف آجیل و خشکبار توسط مردم هستیم، خاطرنشان میکند: با توجه به اینکه اول فصل و اول برداشت محصول است و افزایش تولید اتفاق خواهد افتاد، می‌توان گفت اوضاع مساعد نخواهد بود.

ممقانی با اشاره به عدم تخصیص ارز صادراتی به خشکبار عنوان میکند: در زمینه صادرات وضعیت نیمه‌تعطیلی وجود دارد و در حال حاضر ارز دولتی برای صادرات به آجیل و خشکبار تخصیص داده ‌نمی‌شود و به تخمه آفتابگردان هم که پیش از این ارز تخصیص داده‌ می‌شد، هیچ‌گونه تخصیصی صورت نمی‌گیرد.

رئیس اتحادیه فروشندگان آجیل و خشکبار مشهد میگوید: از ابتدای شیوع کرونا، تعدیل نیرو در بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد واحدهای صنفی رخ داده‌ و متاسفانه بالغ بر ۲۰ درصد تعطیلی واحدهای صنفی در صنف آجیل و خشکبار را داشته‌ایم. امیدواریم بتوانیم از این معضل عبور کنیم و بازار بهبود یابد، زیرا ما نیاز به صادرات و اصلاح بازار داخلی داریم و در دنیا، جزو کشورهای تولیدکننده خشکبار هستیم، بنابراین نیاز است تا راهی برای فروش و مصرف اندیشیده‌ شود.

ممقانی در خصوص عدم افزایش قیمت آجیل در بازار ابراز میکند: با توجه به اینکه وضعیت مصرفی در بازار پایین بوده و وضعیت به سمت تولید و برداشت محصول رفته‌، هیچ‌گونه افزایش قیمتی در زمینه آجیل و خشکبار در بازار پیش‌بینی نمی‌شود.

 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۱۰ شهریور ۱۳۹۹, ۱۵:۴۲


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها