آثار دخالت دولت در بازار بورس

۲۷ مرداد ۱۳۹۹ کد خبر : 2576
با توجه به نقدینگی که طی ماه های اخیر وارد بازار سرمایه شده است، اگر شاخص بورس بدون مداخله دولت به حرکت خود ادامه دهد، قطعا شاهد رکوردهای بهتری در بازار بورس خواهیم بود و سرمایه گذاران بیشتری به این بازار جذب خواهند شد اما متاسفانه سازمان بورس و دولت عمدا به دنبال مداخله در بازار بورس هستند. به طوری که شواهد حاکی از آن است که دولت با مداخلات در هسته معاملات و انتشار اخبار ضد و نقیض، نوسانات بسیاری را در بازار سرمایه به وجود آورده که این مساله موجبات نگرانی و دلهره سرمایه گذاران و بعضا خروج سرمایه گذاران خرد را فراهم آورده است. شاهد این مدعا 2 الی 3 شیفت کردن معاملات، اختلال در هسته معاملات (این مساله باعث شده سرمایه گذاران نتوانند به موقع خرید و فروش انجام دهند)، مداخله و عرضه بیش از حد حقوقی‌ها در برخی مواقع و متوقف و آزاد کردن مداوم برخی نمادها است. در واقع، این قبیل مسائل موجب می شود به تدریج اعتماد مردم از این بازار سلب شود و سرمایه از این بازار خارج شود.

اگر دولت و سازمان بورس در بازار سرمایه مداخلاتشان را به حداقل برسانند، بازار سرمایه متعادل خواهد شد به طوری که برخی از سهام ارزشمند رشد می کند و برخی از سهام کم ارزش با اصلاح مواجه می شود. این در حالی است که مداخله دولت و سازمان بورس موجب شده است که اکثریت سهام ها به تبعیت از سهام های شاخص ساز بزرگ با اصلاحات گسترده وعمیق مواجه شوند.

نکته قابل توجه آن است که سرمایه های مردم به تدریج وارد بازار سرمایه شده است و در واقع این سرمایه اجتماعی و اعتماد به دولت به تدریج ایجاد شده است اما اخیرا دولت و سازمان بورس از یکسو با تصیمات و دخالت های بیجا اعتماد به وجود آمده را از بین می برند و از سوی دیگر باعث می شوند که این سرمایه ها از بورس خارج شوند و به سوی بازار موازی حرکت کنند که این مساله نیز موجب اختلال در آن بازار موازی خواهد شد چنان که می توان پیش بینی تورم 3 رقمی کرد.

دولت باید مداخلات در بازار سرمایه را به حداقل برساند و مسئولان نالایق را از این بازار برکنار کند و همچنین در فروش سهام عدالت توسط کارگزاری ها و بانک ها، تدابیر لازم را اتخاذ کند تا بازار سرمایه بتواند آهسته و پیوسته حرکت کند.

دولت تمایلی ندارد که شاخص های بورس به یکباره جهش ناگهانی را تجربه کند و در گذر زمان با خروج سرمایه های بزرگ دچار ریزش شود. بنابراین مداخله دولت بدین دلیل است که جلوی رشد بی رویه شاخص های بورس گرفته شود. علاوه بر این، رانت های اطلاعاتی و مالی در این بازار وجود دارد که موجب شده برخی از افراد صاحب نفوذ و شرکت های بزرگ از نوسانات به وجود آمده حداکثر بهره برداری را داشته باشند. لذا، بهترین راهکار آن است که دولت با شفاف سازی، اطلاع رسانی و برکناری مسئولان بی لیاقت سازمان اجازه دهد تا بازار روند متعادل خود را داشته باشد. در غیر این صورت، دولت باید منتظر تبعات اجتماعی و سیاسی حاصل این روند باشد.

هم اکنون 80 درصد تامین مالی شرکت ها و بنگاه های اقتصادی کوچک و متوسط توسط سیستم بانکی انجام می گیرد، این روند در کشورهای پیشرفته بالعکس است. این فرآیند در کشور ما باید به تدریج تغییر کند و زمانی محقق خواهد شد که اعتماد مردم به سازمان بورس ریشه دار شود. سرمایه گذاران نیز باید در خریدشان  در بازار هیجانی عمل نکنند و در صورت عدم آگاهی از بازار بورس از طریق صندوق های سرمایه گذاری وارد بازار بورس شوند تا سرمایه شان در معرض خطر قرار نگیرد. در حال حاضر بیشترین ریسک متوجه هسته معاملات است که نهادهای نظارتی باید به سرعت وارد میدان شده و زیان های وارده به سرمایه گذاران خرد را احقاق حق کنند.

اگر دولت به دنبال تامین مالی بیشتر بنگاه های کوچک اقتصادی از طریق سازمان بورس است، باید اعتماد سرمایه گذاران به این بازار را بیشتر جلب کند و به گونه ای عمل کند که مردم به جای سرمایه گذاری در بانک، سکه، طلا و... مازاد پول خود را در این بازار سرمایه گذاری کنند.

در واقع تا زمانی که بنگاه های اقتصادی شاهد ریسک بالای بازار سرمایه باشند، ترجیح می دهند که برای تامین مالی ورودی به این بازار نداشته باشند. علاوه بر این، بنگاه های اقتصادی اطلاعات زیادی از بازار سرمایه ندارند، حال اگر بازار سرمایه شفاف باشد و مزیت هایش برای شرکت ها و سرمایه گذاران روشن تر باشد، بنگاه های اقتصادی ترغیب می شوند که به این بازار ورود پیدا کنند. اما متاسفانه شواهد حاکی از آن است که 80 الی 90 درصد بنگاه های اقتصادی اطلاعاتی در خصوص بازار سرمایه و مزایای آن ندارند. همچنین بسیاری از صاحبان بنگاه ها بر این باورند که ورود به بازار سرمایه نیازمند طی شدن بوروکراسی پیچیده اداری است لذا تمایل چندانی برای ورود به این بازار از خود نشان نمی دهند.

عضو هیات علمی گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲۷ مرداد ۱۳۹۹, ۱۴:۰۰


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها