شیوع «کرونا» چه پیامدهایی در مصرف آب خراسان رضوی داشته است؟

افزایش افسارگسیخته مصرف آب

۳۰ تیر ۱۳۹۹ کد خبر : 2564
دنیای اقتصاد، زهرا صفدری- شیوع کرونا جنبه های مختلف زندگی مان را تحت تاثیر قرار داد؛ از تاثیر در رونق مشاغل گوناگون و اقتصاد مردم، افزایش بیکاری و روابط اجتماعی تا تاثیر بر محیط زیست طبیعی و انسانی و...

در شماره قبل، به آثار تاثیر کرونا بر محیط زیست طبیعی و انسانی پرداختیم اما مقوله آب بحث مفصلی است که در این گزارش به آن میپردازیم؛ شیوع کرونا و راههای پیشگیری از ابتلا به آن، مصرف آب در ایران را مانند دیگر نقاط دنیا افزایش داد؛ مردمی که پیش از آن کم و بیش سعی در کاهش مصرف آب داشتند، با همه گیری این بیماری کمتر به این موضوع اهمیت میدهند و البته تاکید بر شستشوی مرتب و 20 ثانیه ای دستها برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری و شستشوی هر آنچه از بیرون وارد منزل میشود هم، در این زمینه بی تاثیر نبوده است. این موضوع در کشور ما که هنوز جداسازی آب شرب و غیر شرب به ویژه در مصارف خانگی اتفاق نیفتاده و سیستم چرخشی فاضلاب هم پیاده نشده است، بحران بیشتری به دنبال دارد و ممکن است ما را در آینده با چالشهایی جدی در حوزه تامین آب مواجه کند.

فروردین ماه امسال بود که مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی اعلام کرد مصرف آب در هفته اول سال نسبت به مدت مشابه سال قبل 40 درصد افزایش داشته است. این افزایش مصرف شامل حال خراسان رضوی به عنوان یکی از استانهای پرجمعیت کشور هم میشود؛ استانی که دارای صنایع غذایی آب بر و دیگر صنایع پر مصرف است و هنوز هم برخی از نقاط آن از الگوی کشت چغندر پیروی میکنند.

به گفته سید ابراهیم علوی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی، در خرداد ماه امسال نسبت به سال قبل 21 درصد افزایش مصرف آب داشته ایم. علوی تاکید میکند: افزایش مصرف آب به بخشهای تولید آب فشار بسیاری وارد میکند و میزان مصرف آب در خردادماه معادل پیک مصرف در مردادماه بود و در صورت تداوم این روند، اگر هوا گرمتر شود، نمیتوانیم بیش از این آب شرب تولید کنیم.

افزایش 30 درصدی مصرف آب در مشهد در برخی روزها

اما بد نیست نقبی هم به آمار میزان مصرف آب در کلانشهر مشهد بزنیم؛ حسین اسماعیلیان مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد به «دنیای اقتصاد» میگوید: از اسفندماه پارسال و همزمان با آغاز شیوع کرونا در ایران، با افزایش مصرف قابل توجهی در مشهد مواجه شدیم و به طور متوسط در 5 ماه گذشته حدود 10 درصد افزایش مصرف آب نسبت به دوره مشابه سال گذشته اتفاق افتاده است. البته در برخی روزها هم بیش از 30 درصد افزایش مصرف نسبت به مدت مشابه سال گذشته را شاهد بودیم.

اسماعیلیان یادآور میشود: این افزایش 10 درصدی مصرف آب در مشهد علیرغم این است که مصرف در برخی کاربری‌ها مثل اقامتگاهها، هتلها و مراکز عمومی کاهش قابل توجهی داشته است؛ این بدان معناست که مصرف بخشهای تعطیل و نیمه تعطیل در بخشهای مسکونی استفاده شده است. او تصریح میکند: تصور عمومی این است که با توجه به بارندگیهای یکی دو سال اخیر، در تامین آب به مشکل نمیخوریم اما نباید فراموش کرد که 80 درصد منابع آبی در بخشهای مختلف به چاهها ربط دارد.

علوی، مدیرعامل آبفا استان هم میگوید: در خراسان رضوی شهری داریم که 68 درصد مصرف آب در آن افزایش یافته است. بارندگیهای دو سال اخیر مراتع را سرسبز کرده و در نتیجه دامداری افزایش یافته است و این استان امروز مقام اول تولید گوشت در کشور را دارد؛ این موضوع خود افزایش مصرف آب را هم به دنبال دارد.

هشدار مصرف آب با افزایش دمای هوا

افزایش مصرف آب در ماههای ابتدایی سال به دلیل اینکه دمای هوا چندان افزایش نیافته بود، مشکل چندانی را به دنبال نداشت اما رفته رفته هرچه دمای هوا افزایش می یابد و به اواسط تابستان میرسیم، ممکن است این افزایش مصرف شدت بگیرد و طبیعتا متولیان را در تامین آب مورد نیاز دچار مشکل کند.

اسماعیلیان در اینباره میگوید: در ماههای ابتدایی شیوع بیماری تا اردیبهشت ماه، چون هوا خیلی گرم نیست، امکان تامین ظرفیت آب وجود داشت اما الان در فصل گرما هستیم؛ در تابستان هر سال، مصرف آب نسبت به متوسط سال افزایش می یابد و به بیش از یک و نیم برابر میرسد و اکنون هم در شرایطی هستیم که هم پیک مصرف ناشی از گرما را داریم و هم شرایط کرونا. وی می افزاید: شهروندان باید بدانند که علیرغم بارندگیهای نسبتا خوب در سال گذشته و ذخیره مطلوب آب در سدها، به دلیل افزایش مصرف قابل ملاحظه، شبکه های توزیع ما ممکن است پاسخگوی مصرف زیاد در شرایط کرونا و فصل گرما نباشد و برخی مناطق با افت فشار آب مواجه شوند.

مدیرعامل آبفا مشهد تاکید میکند: تقاضایمان از شهروندان این است که نهایت صرفه جویی را داشته باشند تا شرایط تابستان را مدیریت کنیم و آب پایداری برای شهروندان تامین کنیم زیرا آب یکی از ابزارهای مهم در پیشگیری و مقابله با کروناست.

علوی، مدیرعامل آبفا خراسان رضوی هم در نشست خبری خردادماه، به شهرهای دارای وضعیت قرمز استان در مصرف آب اشاره و اظهار کرد: شهرهای نیشابور، تربت جام، گلبهار، مشهد ریزه، شاندیز و خواف در بحث تامین آب در وضعیت قرمز قرار دارند و 22 شهر هم در وضعیت سر به سر هستند.

کاهش وصول مطالبات شرکت‌های آبفا با شیوع کرونا

اما موضوع مهم دیگری که در حوزه آب مطرح است، بحث کاهش درآمدها و عدم وصول مطالبات شرکتهای آبفا از مردم در ماههای اخیر است؛ عدم وصول مطالبات طبیعتا در خدمات رسانی آینده این شرکتها اثرگذار است؛ شاید یکی از دلایل افزایش مطالبات، این است که در اسفندماه وزرات نیرو اعلام کرد که آب و برق هیچ مشترکی به دلیل بدهی قطع نمیشود! به گفته مدیرعامل آبفا استان، تا پایان خردادماه تنها حدود 35 درصد درآمدهایمان وصول شد؛ این وصول کم مطالبات باعث نقصان کار میشود و درخواست مان از مردم این است که بهای مصرف خود را بپردازند. در خراسان رضوی تقریبا 31 درصد آب بدون درآمد داریم که 50 درصد آن، آبی است که از کنتورها رد میشود و به مصرف میرسد و نمیتوانیم اندازه گیری کنیم. آب بدون درآمد مشهد هم 19 درصد است که 8ونیم تا 9 درصد از این مقدار، تلفات فیزیکی و حدود 10 درصد هدررفت ظاهری است.

مدیرعامل آبفا مشهد هم در اینباره تاکید میکند: شرکتهای آب و فاضلاب غیردولتی هستند و دولت یک ریال هم به هزینه های جاری آنها کمک نمیکند. این شرکتها برای تامین آب پایدار و ارائه خدمات به مردم، از محل درآمدهای خود یعنی فروش انشعاب و خدمات آب بها و جمع آوری فاضلاب هزینه میکنند.

اسماعیلیان ادامه میدهد: ما درک میکنیم و وزیر نیرو هم اعلام کردند که شرکتهای برق و آب با مشترکین همراهی داشته باشند و به همین دلیل هیچ انشعابی در اواخر اسفند و فروردین و اردیبهشت قطع نشد اما شیوع کرونا در وصول مطالبات به شدت تاثیر گذاشت و آبفا مشهد تا پایان خردادماه تنها 35 درصد وصول فروش داشته ایم درحالیکه این رقم در سال گذشته 75 تا 80 درصد بود. وی میگوید: بسیاری از همکاران ما در اجرای پروژه ها دچار مشکل هستند و تقاضای ما این است که مردم قبض آب را بپردازند زیرا کمترین هزینه را دارد و حتی آمادگی تقسیط برای مبالغ بالا را هم داریم.

ابهام درباره آثار کرونا بر منابع آبی

یکی از نکات دیگر درباره آثار کرونا بر آب، گمانه زنیهایی درباره اثر ویروس بر منابع آبی است؛ برخی از کارشناسان محیط زیست میگویند ممکن است در پسابی که وارد فاضلاب میشود، ویروس وجود داشته باشد و این موضوع اگر واقعی باشد، برای زمینهای کشاورزی که با فاضلاب آبیاری میشوند، تهدید بزرگی به شمار میرود؛ این درحالیست که موضوع جلوگیری از ورود فاضلاب به کشف رود مشهد هنوز به طور کامل محقق نشده است.

از تورج همتی مدیرکل حفاظت از محیط زیست خراسان رضوی درباره این موضوع میپرسیم، او میگوید: در زمینه اینکه کرونا چه تاثیری روی منابع آبی دارد، هنوز اطلاعات دقیقی در دنیا وجود ندارد و نمیتوانیم نظر بدهیم؛ با این وجود ما در کلانشهر مشهد، در بحث ارتقای فناوری سیستمهای تصفیه فاضلاب با شرکت آبفا و شهرداری برنامه ریزی کرده ایم. بر همین اساس، شرکت آب و فاضلاب مشهد طبق تعهدات و وظیفه صنفی خود به سمت جذب سرمایه گذاران مختلف رفته و برخی اقدامات را در کنار شهرداری انجام میدهد. شهرداری نیز در حوزه کشف رود، برای ارتقا تصفیه خانه صنعتی فاضلاب شهرک صنعتی چرمشهر در حال انجام اقداماتی است و به احتمال زیاد، دوماه دیگر این تصفیه خانه به بهره برداری میرسد. همچنین شهرداری مشهد برای ارتقای طرح سپتاژ هم اعتباراتی در نظر گرفته و از نی بابت نگرانی کمتری وجود دارد.

همتی با بیان اینکه 180 میلیون متر مکعب فاضلاب در مشهد تولید میشود اما تصفیه خانه های ما با ظرفیتی کمتر از این مقدار کار میکنند، می افزاید: این موضوع در دستور کار آبفاست و شهرداری هم کمک میکند تا نیاز شهر برای آبیاری فضای سبز از طریق تصفیه فاضلابهای شهری جبران شود و امیدواریم امسال بحث استفاده از آب شرب برای فضای سبز به صفر برسد و بتوانیم از آبهای غیرمتعارف استفاده مطلوب کنیم.

78 درصد از شبکه فاضلاب مشهد اجرا شده است

مدیرعامل آبفا مشهد هم توضیحاتی درباره آخرین اقدامات در حوزه شبکه فاضلاب مشهد میدهد و میگوید: تا امروز تقریبا 78 درصد شبکه فاضلاب مشهد اجرایی شده و 22 درصد آن باقی مانده است؛ ما سالانه 150 کیلومتر شبکه گذاری را انجام میدهیم و به دنبال این هستیم که با تامین منابع مالی، روند کار را تسریع کنیم اما در حوزه تصفیه خانه های فاضلاب کمبود زیادی وجود دارد. کل ظرفیت تصفیه خانه های فاضلاب ما 82 هزار متر مکعب است و این یعنی جوابگوی 22 درصد نیاز مردم در این زمینه هستیم. برای تکمیل شبکه فاضلاب باقیمانده مشهد و تصفیه خانه ها حدود 6هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم که کل اعتبار مصوب برای شهرستان مشهد 8هزار میلیارد تومان است.

علوی، مدیرعامل آبفا خراسان رضوی هم درباره وضعیت شبکه جمع آوری فاضلاب در استان میگوید: سال ۹۲ تعداد مشترکان فاضلاب در این استان ۱۴۷ هزار و ۴۸۷ مشترک بود که این میزان در حال حاضر با ۴۲ درصد افزایش به ۲۰۷ هزار و ۹۵۹ مشترک افزایش یافته و تعداد شهرهای تحت پوشش فاضلاب در استان از چهار شهر به هفت شهر افزایش یافته که جهش بزرگی در این بخش است.
علوی ادامه میدهد: در حال حاضر شهرهای سبزوار، نیشابور، تربت‌حیدریه، گلبهار، طرقبه، شاندیز و گناباد تحت پوشش شبکه فاضلاب هستند و مساحت شبکه جمع‌آوری فاضلاب طی این مدت از 1190 کیلومتر به 1462 کیلومتر افزایش یافته است.

آینده آبی مشهد چه میشود؟

مشهد کلان شهری است که نگرانیهای جدی برای تامین آب پایدار آن وجود دارد؛ این شهر دارای اقلیم خشک و نیمه خشک است و برخی کارشناسان حوزه آب معتقدند احتمال اینکه در سالهای آینده با خشکسالی روبرو باشیم، وجود دارد. افزایش مصرف آب به واسطه شیوع کرونا هم بر کاهش حجم منابع آبی افزوده است و در این شرایط پرداختن به اقداماتی برای پایداری بیشتر آب در این شهر بسیار مهم است.

 

 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۳۰ تیر ۱۳۹۹, ۱۲:۱۳


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها