«دنیای اقتصاد» اثرات شیوع کرونا بر محیط زیست طبیعی و انسانی خراسان رضوی را بررسی میکند

خیر و شرّ کرونا برای محیط زیست

۲۳ تیر ۱۳۹۹ کد خبر : 2559
دنیای اقتصاد، زهرا صفدری- شیوع بیماری کرونا به ویژه در ماه‌های ابتدایی، اثرات مثبتی را بر محیط زیست طبیعی بر جای گذاشت؛ مهمترین اثر آن کاهش ردپای انسانها بر طبیعت و محیط زیست جانوران و گیاهان بود. این اتفاق در ایران و خراسان رضوی هم به مانند دیگر مناطق دنیا موجب خوشنودی دوستداران محیط زیست شد.

 

 برخی کارشناسان محیط زیست معتقدند شیوع کرونا ویروس برای محیط زیست طبیعی ما بیش از همه یک فرصت بود و نتایج بیدار شدن جامعه برای همزیستی با محیط زیست، طبیعت و عوامل طبیعی، در استان و کشور و دنیا مشهود بود؛ علاوه بر کاهش میزان ردپای کربن در دنیا، مصرف سوختهای فسیلی و آلودگیهای زیست محیطی هم کمتر شد، وضعیت لایه ازن تا حدودی بهبود یافت و بسیاری از شاخصهایی که بر محیط زیست طبیعی ما تاثیر میگذاشت، وضعیت بهتری پیدا کرد و محیط زیست در دنیا و در سطح مناطق مختلف تنفسی کرد تا خود را بازیابی کند.

به گفته تورج همتی مدیرکل حفاظت از محیط زیست خراسان رضوی، مردم هم متوجه شدند که باید بیشتر خود را با محیط زیست سازگار کنند. کرونا روی اقلیم جهانی تاثیر مثبت گذاشت؛ تغییرات اقلیمی مشکلات زیادی داشت و کرونا باعث شد بارندگیها در همه جا بهتر اتفاق بیفتد چون پیش از آن، ما انسانها تعادل طبیعت را برهم زده بودیم.

آثار کرونا بر محیط زیست انسانی

اما بهبود وضعیت محیط زیست طبیعی تنها اثر کرونا ویروس بر محیط زیست نیست؛ این همه گیری، آثار سوئی بر محیط زیست انسانی داشته است؛ با شیوع کرونا میزان مصرف پلاستیک و شوینده‌های بهداشتی به دلیل رعایت بیشتر بهداشت و دور انداختن پلاستیکها و دستکشها و ماسکها افزایش یافته است. حتی مردمی که پیش از این سعی در مصرف کمتر پلاستیک و حفاظت از محیط زیست داشتند، امروز ناگزیر از مصرف این مواد و استفاده از یکبار مصرفها هستند و نکته مهم در این میان، چگونگی دفع زباله ها و پسماندهاست.

البته تورج همتی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان معتقد است نباید نگران افزایش مصرف شوینده ها و مواد بهداشتی باشیم؛ او میگوید: در این شرایط نباید به فکر افزایش مصرف محصولات بهداشتی باشیم زیرا نیاز اصلی امروز، رعایت هر چه بیشتر بهداشت است و افزایش میزان مصرف ماسک و محصولات مرتبط با ارتقای شاخصهای بهداشتی بهتر است.

افزایش 8 درصدی پسماندهای خانگی در مشهد

اما به گفته ابوالفضل کریمیان، مدیرعامل سازمان پسماند شهرداری مشهد در اسفندماه و سه ماه اخیر تولید پسماند خانگی شهروندان مشهدی نسبت به مدت مشابه سالهای قبل رشدی 8 درصدی داشته است؛ به طوریکه در خردادماه روزانه 2150 تن پسماند تولیدی شهروندان جمع آوری شد. او میگوید: این پسماندها توسط ماشین آلات تخصصی جمع آوری و به محل دفن پسماندهای شهری هدایت میشود تا با رعایت اصول، دفن بهداشتی انجام شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی هم در این خصوص به «دنیای اقتصاد» میگوید: از زمان شیوع کرونا جلسات تعاملی و هماهنگی با دستگاههای مختلف و مرتبط با بحث پسماندها داشتیم و پروتکلها و دستورالعملهای محیط زیست به مراکز درمانی، کلینیکها و بیمارستانها ابلاغ و اعلام شد. همچنین با شهرداری مشهد هماهنگی لازم صورت گرفت تا زباله های کرونایی ابتدا در دستگاههای بی خطرساز بی خطر و در نهایت با انتقال به مکان لازم، معدوم شوند؛ این زباله ها در مکانهایی امحا میشوند که خطر ورود شیرابه به آبهای زیرزمینی و محیط زیست به حداقل ممکن رسیده است.

همتی می افزاید: به همه بیمارستانهای سطح استان به ویژه مشهد اخطاریه دادیم و آنها را به نوعی برای رعایت بیشتر نکات بهداشتی در این زمینه ترغیب کردیم؛ البته وزارت بهداشت هم در این زمینه ابلاغیه هایی به مراکز درمانی داشته است. وی با بیان اینکه در حال حاضر در بحث پسماندهای بیمارستانی مشکل خاصی احساس نمیکنیم، تصریح میکند: این امر به دلیل هماهنگی دانشگاه علوم پزشکی، شهرداری و اداره کل حفاظت محیط زیست برای امحای بهداشتی پسماندهای عفونی بیمارستانهاست.

غیرعفونی کردن و بیخطرسازی زباله های بیمارستانی

حمیدرضا رحیمی، مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی مشهد هم درباره بی خطرسازی زباله های بیمارستانی تاکید میکند: چند شرکت از بخش خصوصی با دانشگاه علوم پزشکی، نظام پرشکی و شهرداری مشهد قرارداد دارند و تمامی پسماندها را غیرعفونی و بی خطرسازی میکنند و سپس زباله غیرعفونی و بی خطر را تحویل سازمان پسماند میدهند؛ البته برخی پسماندها مثل وسایل اتاق عمل در بیمارستانها بی خطرسازی میشود.

رحیمی با بیان اینکه حجم زباله های یکبار مصرف بیمارستانها در این چند ماه بعد از شیوع ویروس کرونا افزایش چشمگیری داشته، می افزاید: خوشبختانه کار شرکتها در غیرعفونی و بی خطرسازی زباله های عفونی خوب است و تمام مطبها، کلینیکها و بیمارستانهای خصوصی مجبورند با آنها قرارداد ببندند؛ این شرکتها ماشینهای مخصوص برای جمع آوری زباله ها دارند و خطری از این نظر وجود ندارد.

مدیرعامل سازمان پسماند شهرداری مشهد هم در این باره میگوید: بحث پسماندهای پزشکی بیمارستانها و مراکز درمانی و مطبها و کلینیکها موضوع حساسی بود و با توافق با دانشگاه علوم پزشکی، جمع آوری پسماند پزشکی آزمایشگاهها، مطبها و کلینیکها توسط دو شرکت بخش خصوصی مورد تایید دانشگاه صورت میگیرد؛  این شرکتها زباله های پزشکی را با دستگاه اتوکلاو بی خطر میکنند و بعد پسماند بی خطر شده را به سازمان مدیریت پسماند در محل دفن پسماندهای پزشکی تحویل میدهند. البته در ارتباط با بیمارستانها موضوع فرق میکند؛ بی خطرسازی در بیمارستانها انجام میشود و پسماند بی خطر شده بیمارستانها به سازمان پسماند تحویل میشود. خوشبختانه در شرایط خاص کرونا با وجود نگرانیها در این زمینه کار به نحو احسن انجام شده است. ما در محل دفن پسماندها دو سلول جداگانه داریم؛ یک سلول برای پسماند شهروندان و دیگری با استانداردهای خاص برای کنترلهای بهداشتی زباله های غیرعفونی بیمارستانها.

تمهیدات برای از بین رفتن ویروس احتمالی زباله های خانگی

همتی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البته به نکته مهم دیگری هم اشاره میکند؛ بحث پسماندهای عفونی منازلی که بیماران کرونایی در آنها قرنطینه اند و یا افراد ناقل در آنها ساکنند؛ او میگوید: این نکته ای است که ما به شهرداری گفتیم و به راحتی قابل حل نیست؛ اصولا برخی از زباله های شهری هم در معرض ریسک کرونا قرار دارند و با هماهنگی که شهرداری داشتیم، زباله ها باید در مرکز امحاء زباله های مشهد در «میامی» امحا شوند تا مشکل زیست محیطی برای اطراف به وجود نیاید و میتوان گفت خطری برای ورود شیرابه به محیط زیست اطراف و منابع آبهای سطحی و زیرزمینی ندارد زیرا تمهیدات لازم اندیشیده شده و شهرداری برای استحصال گازهای آنجا و شیرابه مرکز پسماند برنامه ریزی کرده است.

کریمیان، مدیرعامل سازمان پسماند شهرداری مشهد هم درباره تمهیدات شهرداری برای جلوگیری از شیوع ویروس از زباله های خانگی به «دنیای اقتصاد» میگوید: پسماندهای خشک قابل بازیافت خانگی، در مراکز پردازش زباله، ابتدا به مدت 5 روز نگهداری میشود و بعد از 5 روز پردازش و بازیافت انجام میشود زیرا حتی اگر پسماندها آلوده باشند، در مدت 5 روز آلودگی را از دست میدهند و کسانی هم که کار انتقال پسماندها و بازیافت را انجام میدهند، با رعایت تمامی پروتکلها انجام وظیفه میکنند.

چاره اندیشی برای زباله های یکبار مصرف هتلها

نکته مهم دیگر، تمایز مشهد با دیگر کلانشهرها در تولید زباله های یکبار مصرف است؛ مشهد بیشترین تعداد هتلهای ایران را داراست و از اوایل خردادماه و همزمان با رفع توقف زیارت حرم مطهر رضوی، هتلهای این کلانشهر هم باز شدند و با ظرفیتی کمتر نسبت به گذشته مشغول به کارند؛ با بازگشایی هتلها از اوایل خردادماه، میزان مصرف پلاستیک برای رعایت نکات بهداشتی در این اماکن هم افزایش یافته و مشهد ظاهرا بیشترین تولید زباله از این ناحیه را دارد.

همتی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان درباره چاره اندیشی برای پسماند هتلها میگوید: در جلسه شورای پسماند در این خصوص بحث و تاکید شد که برای هتلها هم تدابیری اندیشیده شود؛ البته ظرفیت هتلها تکمیل نیست و تعداد قابل توجهی مسافر به مشهد نیامده است.

توقف خط پردازش پسماند و کارخانه کمپوست
اما اسفندماه بود که زمزمه هایی مبنی بر وجود احتمال ویروس در زباله ها و لزوم جلوگیری از بازیافت زباله های خشک به گوش میرسید؛ در این خصوص از مدیرعامل سازمان پسماند شهرداری مشهد سوال میکنیم؛ کریمیان میگوید: با شیوع کرونا ما در گام اول خطوط پردازش پسماندها را برای حفظ پروتکلهای بهداشتی و جلوگیری از انتشار بیشتر ویروس متوقف کردیم؛ بدین ترتیب خط پردازش هزار تنی و مجموعه کارخانه کمپوست با ظرفیت 600 تن متوقف شد. البته تفکیک پسماندها از مبدا هیچگاه متوقف نشد؛ همانطور که هم اکنون تفکیک از مبدا از درب منازل و یا در ایستگاههای مبادله پسماند انجام میشود.

کریمیان ادامه میدهد: ما در 15 روز فروردین ایستگاههای مبادله پسماند را تعطیل کردیم و سپس با تاییدیه دانشگاه علوم پزشکی، تفکیک از مبدا با رعایت پروتکلهای بهداشتی از 16 فروردین انجام میشود و روزانه 200 تن مواد بازیافتی از مبدا تفکیک میشود و در اختیار ما قرار میگیرد. همکاران ما پروتکلهای بهداشتی را رعایت میکنند و استانداردها را به طور کامل به آنها اعلام کرده ایم.

برنامه‌ریزی برای جمع آوری هوشمند زباله‌های خشک مشهدی‌ها

مدیرعامل سازمان پسماند شهرداری مشهد از تمهیدات لازم برای دریافت پسماندهای شهروندان میگوید و توضیح میدهد: شهروندان در موضوع پسماند دو دغدغه دارند؛ نخست حجیم بودن و محدودیت فضا و مکان و دیگری مزیت اقتصادی ناشی از همکاری با شهرداری، فارغ از دغدغه های زیست محیطی جداسازی و تحویل پسماند. ما جمع آوری هوشمند زباله های خشک در ناحیه 1 و 2 منطقه 9 مشهد را پیش بینی کردیم؛ بدین گونه که شهروندان از طریق نرم افزار اعلام میکردند و ماشین جمع آوری پسماند در همان روز درب منازل میرفت و پسماند را تحویل میگرفت و ما به ازای همان مقدار، کارت شهروندان شارژ میشد.

کریمیان می افزاید: این طرح باعث شد میزان مشارکت شهروندان در هر بار مراجعت ماشینهای جمع آوری پسماند از 3-4 کیلوگرم به 9 کیلوگرم برسد. وی خاطرنشان میکند: این طرح قرار است ظرف آینده ای نزدیک در کل مناطق اجرایی شود و تمام شرکتهای استارتاپی و فعال در حوزه آی تی و تفکیک از مبدا میتوانند با نرم افزار خود وارد شوند، مجوز فعالیت و مصوبه شورای شهر را اخذ کنند و نسبت به خدمت در قالب این مدل برای کل شهر اقدام کنند. بدین ترتیب، رقابت برای خدمت رسانی بهتر هم در بین استارتاپها شکل میگیرد و شهروندان همه مناطق نیز ما به ازای زباله های خشک را به صورت ریالی در همان روز دریافت میکنند.

افزایش زباله گردی با بالا رفتن نرخ دلار!

کریمیان نقبی به موضوع زباله گردی در مشهد میزند و تصریح میکند: از زمانی که قیمت دلار افزایش یافت، ارزش مواد بازیافتی هم بالا رفت و در نتیجه این کار برای زباله گرد به صرفه است اما شهروندان ما اگر تفکیک از مبدا را به نفع خود ببینند، دیگر پسماندهای خود را بدون تفکیک در سطلهای زباله رها نمیکنند.

مدیرعامل سازمان پسماند شهرداری مشهد ادامه میدهد: 65 تا 70 درصد پسماندها مواد آلی 5 تا 15 درصد مواد خشک غیرقابل بازیافت و 20 درصد مواد خشک قابل بازیافت است؛ هم اکنون میزان مشارکت شهروندان در جداسازی پسماندها 10 -11 درصد است و اگر میزان همکاری افزایش یابد، مردمی که به فکر کمک به زباله گردها هستند، میتوانند پولی که از مبدا دریافت میکنند را به موسسات خیریه بدهند تا این پولها به سمت مافیای شکل گرفته در حوزه جمع آوری زباله نرود. فراموش نکنیم هرچقدر مواد خشک شهروند در کیسه زباله کمتر شود، زباله گردها کمتر کیسه ها را پاره میکنند.

 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲۳ تیر ۱۳۹۹, ۱۳:۳۰


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها