دنیای اقتصاد از وضعیت بازرگانی خارجی خراسان رضوی بعد از شیوع کرونا گزارش می‌دهد؛

کاهش محسوس صادرات با شیوع کرونا

۲ تیر ۱۳۹۹ کد خبر : 2548
دنیای اقتصاد، افسانه آشفته، بسیاری معتقدند نمی‌توان به شرایط قبل از شیوع بیماری کرونا بازگشت و این تنها برای کشور ما نیست بلکه تمام جهان را در خود درگیر کرده است؛ باید با کرونا زندگی کنیم، با اینکه با انتشار این ویروس در دنیا تجارت خارجی تقریبا در تمام کشورها کاهش یافت اما همه ناچار هستند که صادرات و واردات کالاهای خود را از سرگیرند زیرا باید نیازهای اساسی مردم برطرف شود و نمی‌توانند اقتصاد کشورشان را بخاطر کرونا تعطیل کنند.

در ایران هم با شیوع کرونا و مسدود شدن برخی مرزها، امکان صادرات و واردات برای مدتی وجود نداشت. خراسان رضوی هم که از استان‌های مهم و مرزی کشور به شمار می‌رود، از این قاعده مستثنی نبود؛ مشکلات بسیاری گریبان خراسان را گرفت و مرز دوغارون برای مدت کوتاهی بسته شد که مدتی بعد با رایزنی مسئولان بازگشایی شد.

اما مرز ترکمنستان که همواره با اعمال محدودیتهایی از طرف ترکمنستانی همراه بوده، هنوز باز نشده است و کشور همسایه شرط و شروط مختلفی گذاشت و در نهایت با ایجاد تونل سمپاشی موافقت کرد، مرز ریلی بازگشایی شود. در اسفندماه 98 و فروردین و اردیبهشت99 محدودیتهایی در زمینه صدور مواد غذایی به کشورها وجود داشت و این موضوع بر روند صادرات و واردات خراسان رضوی هم اثرگذار بود.

بر اساس آمار گمرک، میزان صادرات کالا از گمرکات خراسان رضوی طی دو ماهه ۱۳۹۹ معادل ۳۷۷ هزار تن و به ارزش ۱۷۲ میلیون دلار بوده است؛ عمده‌ترین کشورهای مقصد کالاهای صادراتی استان در این مدت افغانستان، هنگ کنگ، عراق و اسپانیا بوده و صادرات به کشورهای هلند، عمان، هنگ کنگ و چین از رشد قابل توجهی برخوردار بوده است.

این درحالی است که طی سه ماه سال ۹۸، مقدار ۹۵۶ هزار تن کالا به ارزش ۴۰۸ میلیون دلار از گمرکات استان به کشورهای هدف صادر شد که این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزنی ۶۲ درصد رشد داشت. این ارقام نشان میدهد که صادرات خراسان رضوی در سه ماه امسال کاهش محسوس و قابل توجهی نسبت به سه ماه ابتدایی پارسال خواهد داشت.

کاهش شدید مصرف زعفران در دنیا

اما بد نیست وضعیت صادرات زعفران به عنوان محصول استراتژیک خراسان رضوی را بررسی کنیم؛ به دلیل ظهور بیماری‌ کرونا، بازارهای محصولات صادراتی چون زعفران با مشکلات جدی روبرو شد. از طرفی، نیاز به مصرف برخی مواد غذایی در این دوران افزایش پیدا کرد ولی به دلیل بسته بودن مرزها و فعالیت‌های تجاری به ویژه مقوله حمل و نقل، افت شدید صادرات را شاهد هستیم.

علی شریعتی مقدم رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق ایران در اینباره می‌گوید: با توجه به تعطیلی تمامی تجمع‌ها همچون مراسم‌ها و مهمانی‌ها به ویژه در ماه رمضان در سراسر جهان، مصرف محصولات کشاورزی و مواد غذایی به شدت کاهش یافت. اما محصولاتی مثل زعفران که متاسفانه مصرفش در طبقه غیرضروری قرار دارد و لوکس تلقی می‌شوند، بیشتر کاهش داشته است.

وی ادامه می‌دهد: بنابراین به نظر می‌رسد وقفه‌ای که در ماه‌های پایانی سال ۹۸ و ابتدای سال ۹۹ به وجود آمده از چند جهت باعث شده محدودیتی در مصرف و تجارت زعفران به وجود آید که نسبت به سایر محصولات می‌توان آن را جدی‌تر تلقی کرد؛ محدودیتهایی چون کاهش تعداد پروازهای بین‌المللی، افزایش چشم‌گیر هزینه حمل و نقل به ویژه پروازهای باربری، تعطیلی رستورانها و هتل‌ها و کاهش مسافرتها‌ تاثیری منفی بر این محصول گذاشته است.

شریعتی مقدم با تاکید بر اینکه قیمت داخلی زعفران افزایش پیدا نکرده اما با توجه به افزایش نرخ ارز، قیمت صادراتش کاهش یافته است، میگوید: این مساله یک بعد مثبت و منفی دارد؛ منفی از این جهت که ارز کمتری وارد کشور می‌شود اما مثبت از این جهت که قدرت رقابت ایران نسبت به سایر کشورها برای تولید زعفران افزایش می‌یابد. طبق آمار رسمی، تولید زعفران در سال گذشته به ۵۰۰ تن رسیده و پیش بینی می‌شود افزایش ۱۵ درصدی در تولید داشته باشیم.

رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق ایران عنوان می‌کند: فعالان بخش خصوصی داوطلب شدند بخش مهمی از صادرات خود را برای توسعه بازار، ارتقا و توسعه زنجیره ارزش و پیش بینی شرکت‌های مدیریت صادرات در قالب بسته‌های حمایتی سرمایه‌گذاری کنند که به نظر می‌رسد تحول عظیم در جهش تولید و صادرات خواهد بود اما این موضوع مستلزم تایید است. با همراهی کمیسیون کشاورزی اتاق ایران در حال رایزنی طرحی با شورای عالی صادرات هستیم که تراز تجاری محصولات کشاورزی و صنایع وابسته، مثبت شود؛ اکنون این تراز بیش از منفی ۵ میلیارد دلار است.

در دو ماهه 99 چه کالاهایی به کجا صادر شدند؟

در دو ماهه اول سال جاری اقلام زعفران، سیب، هندوانه، پیه صنعتی، محصولات غذائی، لبنیات، پرتقال، روغن‌های سبک، پسته، سیب زمینی، تخم مرغ، میله‌های آهن و رب گوجه فرنگی از اقلام عمده صادراتی استان بوده است.

کشورهای افغانستان، عراق، هنگ کنگ، اسپانیا، امارات متحده عربی، ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، عمان، پاکستان، قرقیزستان، هلند و چین از مقاصد صادراتی کالاهای خراسان رضوی بوده‌اند که بعد از شیوع بیماری کرونا کشور ترکمنستان بیشترین محدودیت را برای اقلام صادراتی ما وضع کرد و با بستن مرز خود موجب کاهش شدید صادرات استان به این کشور و همچنین کشورهای آسیای میانه که کالاهای ما به صورت ترانزیت از این کشور عبور می‌کرد، شد. کشور عراق نیز محدودیتهایی در مرزهای خود اعمال کرد که در حجم تجارت ما با این کشور تاثیر زیادی داشت.

البته نکته قابل توجه این است که با آنکه شیوع بیماری کرونا بر روی کاهش صادرات زعفران و خشکبار نیز تاثیر گذاشته اما طبق آمارها، صادرات به کشور هنگ کنگ به قوت خود باقی مانده و افزایش داشته است.

محمدعلی امیرفخریان رئیس اداره بازرگانی خارجی سازمان صمت خراسان رضوی درباره وضعیت صادرات خدمات فنی و مهندسی می‌گوید: با توجه به محدودیت تردد اتباع در کشورهای مختلف مشکلاتی در صادرات خدمات فنی و مهندسی نیز ایجاد شد که امید است با کاهش محدودیت‌ها در کشورهای مختلف این مشکلات کاهش یابد.

وی با بیان اینکه یکی از مهمترین اقدامات، اطمینان بخشی به کشورهای مقصد صادراتی از رعایت کامل پروتکل های بهداشتی در زنجیره تولید و توزیع کالا است، اظهار می‌کند: با کنترل ورود و خروج اتباع با رعایت دستورالعمل‌های مربوطه از جمله تشخیص افراد بیمار و اقدامات لازم در این خصوص و همچنین ضدعفونی کردن محموله‌های محتوی اقلام صادراتی این مهم محقق خواهد شد که به این منظور تونل‌های ضدعفونی در مزهای استان با کشور ترکمنستان احداث شده و برای تردد افراد پیش‌بینی‌های لازم توسط دستگاه‌های متولی  صورت گرفته است.

377هزارتن صادرات طی دو ماهه اول 99

به گفته امیرفخریان، تجارت خارجی در دو ماهه اول سال 99 به 394 هزار تن رسید که از این حجم 377 هزار تن صادرات و حدود 17 هزار تن واردات بوده است. ارزش کارنامه 394 هزار تنی استان در فروردین و اردیبهشت ماه امسال به 205 میلیون دلار می‌رسد که سهم صادرات از مجموع رقم اعلامی، 172 میلیون دلار و واردات نیز 33 میلیون دلار بوده است.

در اردیبهشت ماه، صادرات استان 218 هزار تن کالا به ارزش 110 میلیون دلار بوده است که از لحاظ وزنی رشد 37 درصدی و از لحاظ ارزشی رشد 80 درصدی را نشان می‌دهد. همچین در این ماه 5000 تن کالا به ارزش 17 میلیون دلار وارد استان شده است که از لحاظ ارزش 6.25 درصد رشد را نشان می‌دهد.

مقاصد اصلی کالاهای صادراتی غیرنفتی استان در این مدت به ترتیب افغانستان با حدود 125 میلیون دلار، عراق 15 میلیون دلار، هنگ کنگ 10 میلیون دلار، اسپانیا 10 میلیون دلار، امارات 2.6میلیون دلار و ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، عمان، پاکستان و قرقیزستان بوده است.

کشورهای اصلی مبدا واردات کالا در این مدت هم، امارات متحده عربی با 15 میلیون دلار، چین با بیش از 5 میلیون دلار، ازبکستان حدود 3 میلیون دلار، ترکیه بیش از 2.6 میلیون دلار، هند بیش از 2 میلیون دلار روسیه بیش از یک میلیون دلار و اکراین، قرقیزستان و آلمان بوده و در این مدت صادرات به کشورهای هنگ کنگ، عمان، هلند، چین، و ارمنستان رشد مناسبی داشته که بیشترین رشد مربوط به کشور چین با 327 درصد و عمان با 266 درصد بوده است.

علت بسته بودن مرز ترکمنستان، رعایت نکردن پروتکلهای بهداشتی توسط دولت ما بود

اما درباره بسته شدن مرز ترکمنستان و تاثیر آن بر صادرات استان حرفهای زیادی شنیده میشود؛ سیدهادی نبی‌زاده عضو هیات مدیره اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی می‌گوید: با شیوع کرونا مرزهای ایران و ترکمنستان در دو طرف بسته شد، حتی با اینکه مرزها بازگشایی شد اما به دلیل اینکه دولت مصوبات WHO و پروتکل‌های بهداشتی را رعایت نکرده بود، مرزهای سرخس و ترکمنستان به روی ما همچنان بسته است؛ احداث تونل‌های ضدعفونی کننده یکی از همین مصوبات بوده که دولت آنها را عملی نکرده بود و اکنون که ناچار به عملی کردن آن شده، زمان زیادی صرف اجرایی کردن آن کرد. قرار بود صادرات به آسیای میانه در یکی دو روز آینده از سر گرفته شود و اگر دولت از ابتدا به مصوبات گذشته عمل می‌کرد و تونل های ضدعفونی کننده را احداث می‌کرد، دیگر در چنین شرایطی نبودیم.

وی ادامه می‌دهد: از طرف دیگر، تعطیلی طولانی‌ مدت مرزها آسیب‌های جدی را به واحدهای تولیدی وارد کرده و به هر حال بازارهای هدف بسیاری را از دست داده‌ایم و تاکنون هیچ ترانزیتی از طریق مرز ترکمنستان به این مقاصد نداشته‌ایم. در واقع این کشور و کشورهای عضو CIS برای مدت محدودی محدودیت‌هایی را در نظر گرفته بودند، البته اکنون این محدودیت برداشته شده اما به دلیل مشکلات داخلی همچنان مشکلات صادرات گریبان گیر فعالان اقتصادی است. همچنین صادرات مواد شوینده به افغانستان به علت مشکلات داخلی تا اواسط اردیبهشت ماه ممنوع اعلام شده بود که با پیگیری‌های واحدهای تولیدی، صادرات این کالاها به تازگی از سر گرفته شده است.

نبی‌زاده تاکید می‌کند: دولت باید در شرایط کنونی با بنگاه‌های اقتصادی همراه شود و آنها را تحت فشار قرار ندهد. همچنین در خصوص تعهدات ارزی باید وضعیت را متعادل کند و از طرف دیگر، باید شرایط دیپلماسی با کشورهای همسایه قوی‌تر شود چراکه این مساله ارتباط تنگاتنگی با مسائل اقتصادی به ویژه صادرات دارد.

وضعیت ما در صادرات سردرگم است؛ فله‌ای صادرات می‌کنیم

محمدحسین روشنک رئیس کمیسیون تجارت اتاق مشهد هم معتقد است که باید تکلیف خود را با دولت برای سبد کالاهای صادراتی مشخص کنیم. در واقع دولت نباید هر روز تغییراتی در سبد کالاهای صادراتی ایجاد کند زیرا فعالان اقتصادی برای به دست آوردن بازارهای هدف خود زمان و هزینه بسیاری صرف می‌کنند اما دولت هر روز با مصوبات جدید خود صادرات آن کالاها را ممنوع می‌کند. همچنین دولت باید امتیازات و مشوق‌هایی که برای صادرات خود درنظر گرفته را معین کند. وی می‌افزاید: با روشن شدن این اوضاع، می‌توان برای بهبود و افزایش صادرات حتی با وجود بیماری کرونا برنامه‌‌ریزی کرد‌. در قبال واضح شدن صادرات می‌توان وضعیت واردات را نیز مشخص کرد اما اکنون وضعیت صادرات ما مبهم است و در حقیقت فله‌ای کالاهای خود را صادر می‌کنیم. هیچ کشوری نمی‌تواند دوباره به شرایط دشوار آن دوره بازگردد اما باید وضعیت اقتصاد و تجارت خود را با توجه به پروتکل‌های بهداشتی و شرایط کنونی پیش ببریم و کماکان منتظر هستیم که کشورهای اروپایی مسیرهای اقتصادی خود را باز می‌کنند چراکه چاره ای جز زندگی با کرونا وجود ندارد. ما نیز باید چنین راهی را پیش بگیریم.

رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی اضافه می‌کند: البته در نهایت با وجود تمام مشکلات، این مساله مرتفع خواهد شد چرا که اگر مرزها به روی ما همچنان بسته باشد، واردات ما با مشکل مواجه می‌شود که تاثیر بسیار بدی را در صنایع ما به جای خواهد گذاشت زیرا صنعت ما به واردات برخی کالاها نیاز دارد. بنابراین معتقد هستم که تجارت جهانی به زودی جانی دوباره خواهد گرفت اما لازمه آن این است که آمادگی لازم را داشته باشیم.

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲ تیر ۱۳۹۹, ۱۱:۵۸


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها