دنیای اقتصاد نتایج یکساله اجرای طرح مثلث توسعه اقتصادی را بررسی می‌کند:

عیارسنجی مثلث توسعه اقتصادی

۲۳ دی ۱۳۹۸ کد خبر : 2489
دنیای اقتصاد، سعید کریم‌پور- از زمانی که علیرضا رزم حسینی زمام استانداری خراسان رضوی را به دست گرفت؛ از یک طرح برای توسعه همه جانبه نقاط دور و نزدیک سخن گفت؛ مثلث توسعه اقتصادی و فرهنگی.

در این طرح سه رکن (بخش دولتی، نمایندگان و بخش خصوصی) با نظارت ائمه جمعه امور مربوط به توسعه و انجام طرحها را انجام میدهند و در همین راستا بیش از 100 معین اقتصادی در نقاط مختلف شهری و روستایی تعیین شده اند.

شاید بتوان یکی از مزیت های این طرح را خاصیت مشارکتی آن دانست. این روزها همه شاهد این هستیم که فرایندهای تصمیم گیری در کشور در کش و قوس های نظرات نهادهای مختلف فرسوده شده و تا به نتیجه رسد، بارها پوست می اندازد. این خاصیت در حکمرانی خراسان رضوی نیز نهفته است؛ ضمن اینکه تمرکزگرایی موجود در کشور بر این شرایط دامن زده و اساسا اجازه نمی دهد یک تصمیم به نتیجه نهایی برسد. در چنین وضعیتی شاید بتوان طرح مثلث توسعه اقتصادی را یک راهبرد موثر دانست که از طریق به کارگیری همه نهادهای موثر در تصمیم سازی ها توانسته آن ها را گرد هم آورد و مانع از بروز اختلافات شود.

آنچه از گفته های مسئولان استان و نمایندگان مجلس برمی آید این است که این طرح حداقل در حد یک ایده توانسته اجماعی بین مسئولان استانی برقرار کند. این اجماع توانسته تا حدودی مقابل وزن کشی های سیاسی را بگیرد. مسئولان استانداری خراسان رضوی از اهداف طرح مثلث توسعه اقتصادی و اشتغالزایی و سرمایه گذاری بسیار زیادی که به دنبال دارد، فراوان سخن گفته اند.

اما این طرح به مانند هر طرح اقتصادی دیگری با مخالفتها و موافقتهایی روبروست؛ به گفته برخی کارشناسان مشخص نیست که این طرح یک الگوست و یا روش و ظرف زمانی الگو و دوره بازخورد نتایج حاصل از اجرای آن هم مشخص نیست؛ برخی منتقدان معتقدند با عوض شدن استاندار، ممکن است این طرح هم نیمه تمام باقی بماند و آنطور که باید، به نتیجه نرسد. مخالفان مثلث توسعه اقتصادی میگویند ارقام و اعدادی که درباره اشتغالزایی و سرمایه گذاری در این طرح آورده میشود، گاها دور از ذهن است و بعضا به نتیجه نخواهد رسید.

برخی کارشناسان معتقدند ویژگی یکپارچگی و همگرائی منطقه ای آن، تکیه بر مشارکت مردمی، حذف بروکراسی و ایجاد همگرائی سازمانی و نهادی و همچنین بکارگیری توان و تجارب کارآفرینان اقتصادی بخش خصوصی مهمترین مزایای این طرح است اما از دیگر سو، این طرح موانع و محدودیت هایی نیز دارد؛ شفاف نبودن معیارها و مکانیزمهای مورد استفاده برای ظرفیت سنجی مناطق روستائی از جمله محدودیتهای نظری این طرح و عدم استفاده از بدنه جامعه علمی و مشخصا نهاد دانشگاه و نیروهای تخصصی در فرایند طراحی، استقرار و اجرا، از نقاط ضعف در بعد طراحی این الگو به شمار میرود.

در ادبیات توسعه اقتصادی مساله ای با عنوان مثلث توسعه نداریم

«تفاوت بین استفاده از یک روش با یک مدل برای توسعه اقتصادی»این مطلبی است که حسین متین راد عضو کمیسیون مسئولیت های اجتماعی اتاق بازرگانی خراسان رضوی درباره طرح مثلث توسعه به ان اشاره و اظهار میکند: در ادبیات توسعه اقتصادی مساله ای تحت عنوان مثلث توسعه اقتصادی نداریم؛ این طرح که یک ضلع آن دولت، ضلع دیگر آن بخش خصوصی و قوانین و مقررات و دیگری نیز ائمه جمعه باشد، حاکی از یک روش مشارکتی یا اجماع مدیریتی است.

او ادامه می دهد: پس از مدتی از اجرای این طرح جلساتی تشکیل می شود تا تعدادی از افراد متخصص بررسی کنند که آیا می شود این ایده را به مدل تبدیل کرد یا خیر؟ اما مردمی کردن اقتصاد با توسعه اقتصادی امری متفاوت است. مثلث توسعه اقتصادی نگاهی مردمی و مشارکتی به اقتصاد دارد اما این را نمی توان یک مدل توصیف کرد بلکه چنین رویکردی یک روش است. اینکه چطور می توان با استفاده از این روش به توسعه اقتصادی دست یافت، امری دیگر است.

طرحی برای توجه به بخش خصوصی در توسعه

جواد سخدری سرپرست مرکز رشد فناوری‌های نوین سلامت مشهد هم با اشاره به اینکه ایده مثلث توسعه اقتصادی طرح خوبی برای نگاه به بخش خصوصی برای توسعه استان است، می گوید: به نظر من باید به این مساله که استاندار با یک ایده پای کار آمده که این ایده پیشتر در یک استان دیگر نیز امتحان شده، مساله ای قابل توجه است و می تواند به عنوان یک ایده بومی در خراسان رضوی نیز دنبال شود. 

وی ادامه می دهد: البته مولفه های استان کرمان با خراسان رضوی تفاوت زیادی دارد اما این ایده می تواند الگویی را تولید و مسیری را ترسیم کند تا نقش پررنگ بخش خصوصی را به عنوان یک وظیفه اجتماعی در جهت توسعه منطقه دنبال کند. اما در مورد اینکه این طرح را یک الگو بنامیم یا خیر، باید روی این مساله کار علمی صورت گیرد تا بتوان الگویی را استخراج کرد.

سخدری در مورد ارزیابی خود از موفقیت ها و نقایص طرح الگوی مثلث توسعه اقتصادی فرهنگی بیان می کند: این طرح در برخی مقاطع موفقیت هایی داشته است. برای تبدیل شدن این ایده به الگو باید ظرفیت آن مورد ارزیابی قرار گیرد. با تعیین اهداف این طرح می توان براساس یکسری پارامتر میزان موفقیت طرح را ارزیابی کرد. در حال حاضر وضعیت بیکاری استان بهتر شده است؛ این شاخص کلانی است که نشان می دهد مجموعه فعالیت های استان در این حوزه تاثیرگذار بوده است. حال اینکه چقدر مثلث توسعه اقتصادی در این مساله نقش داشته، باید در نظر گرفته شود.

به عقیده کارشناسان الگوی مثلث توسعه اقتصادی می تواند در چند بخش اقتصاد استان را به خوبی پوشش دهد. یکی از این موارد مشارکت جامعه محلی است. معین های اقتصادی می توانند با مطرح کردن برخی ایده ها جامعه محلی را حول یک محور به مشارکت وادارند که همین مساله موجب تولید ثروت و اشتغال خواهد شد. در حقیقت مثلث توسعه اقتصادی می تواند یک فعالیت فرهنگی برای توسعه کسب و کار باشد.

سخدری می گوید: در قالب این طرح کارآفرینان باتجربه وارد یک طرح می شوند و یک تجمیع سرمایه انسانی، اجتماعی و اقتصادی منطقه حول فرصت ها شکل می گیرد که می تواند اقدام خوبی باشد. اگر تلاش شود دانشگاهیان و خبرگان در حوزه های اقتصادی این ایده را تبدیل به یک الگوی قابل تعمیم و تطبیق کنند، می توان یک اهتمام جدی نسبت به آن داشت.

او تاکید می کند: ما نیازمند ایده های جدیدی برای خروج از بن بست اقتصادی هستیم. توجه به اکوسیستم کسب و کار و نگاه سیستمی به آن است که منجر به موفقیت می شود. در واقع ما نیازمند تخریب خلاق و ایده های جدید و الگوهای راهبردی جدید برای توسعه اقتصادی استان هستیم که از این منظر ایده مثلث توسعه اقتصادی می تواند مسیری جدید برای استان باشد.

تلطیف قوانین با شرایط اقتصادی یکی از اهداف اصلی طرح الگوی مثلث توسعه اقتصادی

علی اکبر لبافی دبیر نهاد مردمی اقتصاد مقاومتی خراسان رضوی هم میگوید: با آغاز این ایده، طرح کسب و کار 1100 روستا که برگرفته از مطالعات سازمان مدیرت برنامه ریزی و جهاد دانشگاهی استان بود ابلاغ شد و برای بیش از حدود 40 درصد روستاها اهداف لازم تعیین شد. در واقع این طرح به دنبال تلطیف قوانین با شرایط اقتصادی بود. پروژه های موجود در این طرح در دو قالب اقتصادی و فرهنگی دنبال می شود که از 4 رکن برخوردار است. این پروژه ها یا احداثی یا نیمه تمام است؛ یا توسعه ای بوده یا با ظرفیت کم کار میکرده و یا از پروژه هایی با ظرفیت خالی بوده است. این قالب ها در یک بستر فراگیر توسط معین های اقتصادی دنبال می شود.

وی با ارائه آماری در خصوص پیشرفت های موجود در این طرح می گوید: آنچه که تاکنون به دست ما رسیده، 243 فعالیت اقتصادی از مجموع 881 طرح ثبت شده در سامانه است که در قالب کسب و کارهای بزرگ، متوسط و کوچک تعریف می شود. حجم کلیه سرمایه گذاری های این 243 طرح تایید شده حدود 667 میلیارد تومان است. اشتغال پیش بینی شده در این طرح ها حدود 3090 نفر است. اشتغال محقق شده تاکنون در اجرای این طرح ها نیز 999 نفر است.

 لبافی درباره  نقاط ضعف و قوت این طرح می گوید: هر مدل نقاط قوت و ضعفی دارد؛ این کار اجرایی و عملیاتی است که باید نقاط ضعف آن را شناسایی و برای آن برنامه عملیاتی مطرح کرد. به عنوان نمونه یکی از انتقاداتی که به این طرح وارد می شود این است که این مدل وابستگی شدیدی به شخص استاندار دارد و با تغییرات مدیریتی در سطح استان این مدل در اجرا متزلزل می شود.

لبافی اضافه می کند: همچنین در کشور ما کمتر به حوزه مسئولیت های اجتماعی فعالان اقتصادی توجه شده است. این یک اصل پذیرفته شده در دنیاست اما در فضای اقتصادی کشور ما نهادینه نشده است. انتقاد دیگر این است که گفته می شود باید سازوکاری تعریف شود تا تغییرات مدیریتی در استان بتواند این مدل را پایدار نگه دارد. ما نیز با نشست های برگزار شده، دنبال این هستیم تا به صورت ملی این مساله را ضابطه مند کنیم.

دبیر  نهاد مردمی اقتصاد مقاومتی خراسان رضوی خاطرنشان می کند: این یک پویایی و همراهی در استان ایجاد کرده تا همه به توسعه اقتصادی کمک کنند. اینکه ائمه جمعه و مسئولان بنشینند برای اینگونه مسائل کار کنند، پدیده ای است که در پیش از این در خراسان رضوی نداشتیم. این مساله در نرخ های بیکاری استان تاثیرگذار بوده و بخشی از آن ناشی از اتفاقاتی است که در قالب این طرح در روستاها رخ داده است. این مدل یک مدل داوطلبی و اعتقادی و در قالب مسئولیت های اجتماعی بنگاه داری و شرکت داری است که در عین حال همراهی و همسویی  همه کسانی که در بخش های مختلف مسئولیت دارند را به همراه دارد.

 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲۳ دی ۱۳۹۸, ۱۳:۰۶


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها