فرآوری گیاهان دارویی؛ اشتغال و ارزآوری

۱۹ آذر ۱۳۹۸ کد خبر : 2467
رویکرد دنیابه سمت استفاده‌های مختلف درمانی، بهداشتی، غذایی و صنعتی از گیاهان دارویی و معطر است، در این خصوص شش کشور صنعتی دنیا بزرگترین واردکننده گیاهان دارویی و بزرگترین صادرکننده داروهای سنتتیک هستند؛ این امر موجب‏ توجه جهانیان به تبدیل صنعت تولید و فرآوری گیاهان دارویی در سراسر دنیا شده است.

برداشت، خشک کردن و فرآوری گیاهان دارویی در زنجیره ارزش افزوده گیاهان دارویی در ‏ایران متاسفانه مغفول مانده، هر چند در سالیان اخیر اقداماتی اندک انجام گرفته است.

در صورت فرآوری گیاهان دارویی در کشور هم اشتغال پایدار به خصوص در مناطق روستایی افزایش و هم ارزش افزوده بالاتری نصیب کشورمان خواهد شد، ایران از نظر تنوع اقلیم، فلور گیاهی و پیشینه طب سنتی از فرهنگ بسیارغنی برخودار بوده و می‌تواند نقش آفرین در نهضت جهانی موج سبز باشد.
با توجه به صادرات برخی از اقلام گیاه دارویی همچون زعفران، شیرین بیان، باریجه، ترنجبین و زیره سبز با توجه به اقلیم متنوع در ایران و امکان تولید انواع گیاهان دارویی، باغی و ادویه ای و فرآورده های جنبی دارویی مرتعی می بایست صادرات گیاهان دارویی از حالت خام فروشی به انواع فرآورده های دارویی، بهداشتی و غذایی تبدیل شود که این امر با اندک دانشی امکان پذیر است و ساده ترین روش آن تبدیل به پودر یا عصاره و بسته بندیهای شکیل صادراتی است.

 

 گیاهان دارویی در خراسان رضوی گنجینه نهفته ای است که در صورت توجه خاص موجب اشتغال و ارزآوری خوبی خواهد شد؛ این استان با تولید ۶۰ درصد گیاهان دارویی کشور رتبه نخست را در میان استانهای تولیدکننده این محصولات در کشور دارد.در حقیقت به ازای هر نیم هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی، یک شغل دائم ایجاد می شود و در صورتی که در حوزه تولید و صنایع تبدیلی گیاهان دارویی سرمایه گذاری شود شاهد ایجاد مشاغل چند برابر تعداد فعلی خواهیم بود و یقینا علاوه بر اشتغال به همراه خود در راستای خود اتکایی عزت و افتخار به ارمغان خواهد آورد.در حال حاظر حدود دو میلیون و 500 هزار هکتار عرصه مستعد کشاورزی و 360  هزار بهره بردار بخش کشاورزی در خراسان رضوی وجود دارد. در این استان ۱۳۲ گونه گیاه دارویی شناسایی شده است، سطح زیر کشت انواع گیاهان دارویی خراسان رضوی به جز زعفران که 120 هزار هکتار را شامل میشود حدود 22 هزار هکتار است؛ زعفران، زیره سبز و زرشک، سماق، ریواس و تخم شربتی خاکشیر، ختمی خبازی و رازیانه از محصولات عمده گیاهان دارویی زراعی و باغی این استان است که از مزیت نسبی منطقه ای برخوردارند، هر چند که مرکز تجارت گیاهان دارویی شهر هامبورگ در کشور آلمان است ولی محصولات دارویی استان به 40 کشور از جمله فرانسه، آلمان، استرالیا، اسپانیا، ژاپن، آمریکا، سوئد، دانمارک، ایتالیا، لهستان، نیوزیلند، چک، چین، سنگاپور، فیلیپین، مالزی، صربستان، هند، ترکیه، آذربایجان، پاکستان و امارات صادر می شود. در حال حاضر پنج کارخانه در زمینه فرآوری گیاهان دارویی در این استان فعالیت دارد که سه کارخانه از این تعداد جزو پیشرفته‌ ترین کارخانه ‌های کشور است. 

اما از مهمترین مشکلات این حوزه فرهنگ سازی در زنجیره ارزش افزوده است مضاف برآن عدم توجه به زیرساخت های فیزیکی جهت فرآوری محصول و خام فروشی این محصولات گرانبهاست که می بایست دولت با عنایت به صادرات غیر نفتی توجه ویژه ای به موضوع صادرات گیاهان دارویی داشته و مشوق های لازمه را ایجاد کند و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی توجه ویژه ای به داروهای گیاهی داشته و آنها را در سیستم بیمه وارد و مشاغل گیاه دارویی و طب سنتی و عطری ها را ساماندهی کند

قطعا کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس می تواند کشورهای هدف برای صادرات فرآورده های گیاهان دارویی، ادویه ای و نوشابه ای باشد، درخصوص تولید و فرآوری گیاهان دارویی می توان از تجربیات کشورهای مجارستان، پاکستان و هند در راستای تولید و فرآوری و  بهره وری بهینه استفاده کرد.

لازم است به این نکته مهم توجه کنیم که حمایت از کشت و کار هدفمند و پایدار گیاهان دارویی و معطر به منظور دسترسی به مواد اولیه خام در تمام سال با قیمت معین و تضمینی، حمایت از حوزه دانشی و استارتاپی در حوزه فرآوری محصولات فراسودمند گیاهان دارویی و معطر و توجه به زیر ساختهای صنعتی چون ماشین آلات و نیروهای متخصص در تولید ارزش افزوده محصولات مرتبط از اقدامات کلیدی است که باید مورد نظر سیاستگذاران درحوزه سلامت و گیاهان دارویی قرار گیرد.  

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و صنایع غذایی

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۱۹ آذر ۱۳۹۸, ۱۰:۴۷


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها