واکاوی دلایل قاچاق زعفران ایران به افغانستان

۴ آذر ۱۳۹۸ کد خبر : 2451
قیمت زعفران در سال 1397 در ایران با توجه به نوسانات قیمت ارز بسته به نوع و کیفیت بین 8 تا 14 میلیون تومان در نوسان بود. در افغانستان نیز به دلیل همجواری با ایران و با توجه به اینکه میزان عرضه و قیمت ارائه شده در بازارهای جهانی توسط صادرکنندگان ایرانی صورت میپذیرفت، شاهد نوسانات قیمت بودیم و این نوسان بین 600 تا 900 یورو بود. دستگاههای متولی در آن کشور علت کاهش قیمت زعفران را ورود زعفران ایران به افغانستان و کیفیت پایین آن و لطمه زدن به کیفیت و حسن شهرت زعفران افغانستان اعلام و بر همین مبنا واردات زعفران از ایران را ممنوع کردند که البته به نظر نمیرسد این دلایل پذیرفتنی باشد؛ چرا که به تعبیر متخصصان و صاحب نظران امر، در کشورهایی که سابقه طولانی در تجارت و مصرف این محصول دارند، مانند اسپانیا، ایتالیا و... بهترین زعفران دنیا از نظر کیفیت، عطر و قدرت رنگ زعفران ایران است و بدین علت زعفران تولیدی بسیاری از کشورها را به نام زعفران ایران به فروش میرسانند.

قیمت زعفران در سال 1397 در ایران با توجه به نوسانات قیمت ارز بسته به نوع و کیفیت بین 8 تا 14 میلیون تومان در نوسان بود. در افغانستان نیز به دلیل همجواری با ایران و با توجه به اینکه میزان عرضه و قیمت ارائه شده در بازارهای جهانی توسط صادرکنندگان ایرانی صورت میپذیرفت، شاهد نوسانات قیمت بودیم و این نوسان بین 600 تا 900 یورو بود. دستگاههای متولی در آن کشور علت کاهش قیمت زعفران را ورود زعفران ایران به افغانستان و کیفیت پایین آن و لطمه زدن به کیفیت و حسن شهرت زعفران افغانستان اعلام و بر همین مبنا واردات زعفران از ایران را ممنوع کردند که البته به نظر نمیرسد این دلایل پذیرفتنی باشد؛ چرا که به تعبیر متخصصان و صاحب نظران امر، در کشورهایی که سابقه طولانی در تجارت و مصرف این محصول دارند، مانند اسپانیا، ایتالیا و... بهترین زعفران دنیا از نظر کیفیت، عطر و قدرت رنگ زعفران ایران است و بدین علت زعفران تولیدی بسیاری از کشورها را به نام زعفران ایران به فروش میرسانند.

در حال حاضر به منظور حمایت و فراهم کردن زیرساختهای اقتصادی در کشور افغانستان، اتحادیه اروپا و کشورهایی مانند چین، هند، کانادا، استرالیا و امریکا معافیت پرداخت از حقوق و عوارض گمرکی برای واردات کالاهای تولیدی کشور افغانستان را اعلام کرده اند. با توجه به اینکه تعرفه گمرکی واردات زعفران به کشورهای هند و چین 37 درصد است و میزان تقاضای زعفران نیز در این کشورها به دلیل استفاده دارویی از این محصول زیاد است، بنابراین بخشی از زعفران ایران به نام تولید افغانستان به این کشورها صادر میشود و به دلیل تفاوت بالای 37 درصدی امکان رقابت را برای صادرکنندگان ایران مشکل میکند.

بدون تردید بخشی از زعفران کشور به دلیل شرایط حاکم بر صادرات مانند اخذ تعهد از صادرکننده، تفاوت نرخ ارز سامانه نیما و بازار و... به صورت قاچاق از کشور خارج شده اما میزان آن مشخص نیست. اما باید به این نکته نیز توجه داشت که افزایش تولید زعفران صرف نظر از موضوع قاچاق باید مورد توجه خاصی قرار گیرد و چنانچه نتوانیم آن را به درستی مدیریت کنیم، نخستین خطر متوجه کشاورزان میشود که با زحمت و تلاش نسبت به کاشت، داشت و برداشت این محصول و مهمتر از همه جداسازی کلاله زعفران از گل اقدام میکنند و حداقل انتظارشان فروش زعفران با سودی عادلانه است.

طبعا عدم برنامه ریزی به موقع و حمایت همه جانبه از کشاورزان از طریق خرید به موقع و با قیمت عادلانه و حمایت و ایجاد تسهیل برای صادرکنندگان در جهت صدور محصول تولیدی بسیار مهم است و میتواند مانعی برای قاچاق باشد.

هرقدر شرایط صادرات تسهیل و زیرساختهای لازم برای توسعه صادرات و تثبیت قیمت در داخل فراهم شود، توجیه قاچاق زعفران کمتر و حتی از بین خواهد رفت. درباره خرید تضمینی اصولا این خرید در جهت حمایت از کشاورزان و جلوگیری از کاهش غیرمنطقی و غیرعادلانه قیمت زعفران صورت میگیرد و ارتباطی با قاچاق زعفران نخواهد داشت. چنانچه برنامه ریزی همه جانبه نگر و صحیحی در تعیین قیمت پایه زعفران و قیمت خرید از کشاورزان و نحوه فروش و واگذاری محصول خریداری شده وجود داشته باشد، دلالان و قاچاقچیان نمیتوانند نقشی در زنجیره تولید و تامین ایفا کنند.

برای انجام خرید تضمینی سازمان تعاون روستایی اولا بایستی کلیه اشکال تولید و بسته بندی زعفران توسط کشاورزان را مدنظر و توجه قرار دهد؛ قیمت پایه خرید هر یک را مشخص و اعلام کند. برای سهولت و دسترسی کشاورزان حتی الامکان مراکز خرید را در مراکز تولید و در حداقل فاصله از کشاورزان ایجاد کند و درصد بیشتری از مبلغ قیمت خرید را با توجه به هزینه های جمع آوری گل و جداسازی کلاله به کشاورزان در هنگام برداشت محصول پرداخت کنند و نسبت به تعیین زمان مشخص پرداخت باقیمانده پول کشاورزان تعهد و اقدام کنند.

البته بایستی اشاره کرد که در سال جاری سازمان تعاون روستایی همین رویه را در پیش گرفته و انجام داده است. اما باید به گونه ای برنامه ریزی شود که خرید از شروع برداشت، آغاز و حداقل تا پایان سال و حتی یک ماه قبل از برداشت محصول سال بعد ادامه داشته باشد و هر زمان که قیمت بازار از قیمت پایه کمتر شد، نسبت به خرید یا اصلاح قیمت اقدام شود.

گام مهم بعدی، مسئله فروش این زعفرانهاست که باید برنامه ریزی داشته باشد و جنبه سودآوری در آن لحاظ نشود. برای فروش، اولویت بندی کرده و اولویت اول را برای صادرکنندگان و واحدهای فرآوری درنظر گیرند تا زعفران خریداری شده ابزاری برای توسعه صادرات و کنترل بازار داخلی شود.

« تهیه کننده : فرشید منوچهری » اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۴ آذر ۱۳۹۸, ۰۹:۱۹


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها