وقتی سیل آمد بیمه کجا بود؟

۱۷ تیر ۱۳۹۸ کد خبر : 2356
با بغض به گندم زار وسیعی اشاره می‌کند و می گوید: "سی و پنج هکتار است، می بینید که آب تا زیر خوشه ها بالا آمده!" در نزدیکی شهر آق قلا هستم و ساقه های سبز گندمزار را می بینم که به تدریج در حال پوسیده شدن هستند و هیچ امیدی به نجات محصول امسال این پیر‌مرد نیست! از او در باره بیمه می پرسم. می‌گوید بیمه نکرده چون فایده ای ندارد! یک بار محصولش را بیمه کرده و بعد از کلی دوندگی موفق شده به ازای هر هکتار فقط یکصد هزار تومان خسارت دریافت کند!

سیدحسین ثنایی‌نژاد

با بغض به گندم زار وسیعی اشاره می‌کند و می گوید: "سی و پنج هکتار  است، می بینید که آب تا زیر خوشه ها بالا آمده!" در نزدیکی شهر آق قلا هستم و ساقه های سبز گندمزار را می بینم که به تدریج در حال پوسیده شدن هستند و هیچ امیدی به نجات محصول امسال این پیر‌مرد نیست! از او در باره بیمه می پرسم. می‌گوید بیمه نکرده چون فایده ای ندارد! یک بار محصولش را بیمه کرده و بعد از کلی دوندگی موفق شده به ازای هر هکتار فقط یکصد هزار تومان خسارت دریافت کند!

این بیمه کشاورزی است، ساختمان ها و واحدهای تجاری، مسکونی، صنعتی و دامی هم داستان خودشان را دارند. اصولا نمی توان در این عرصه های سیل زده از چیزی به نام صنعت بیمه نام برد. مردم به جای تکیه بر بیمه چشم به قول های مسئولان دوخته اند که ببینند چگونه به آنها کمک خواهند کرد و چقدر خسارتشان را جبران می کنند.

به گمان من بیمه حوادث برای املاک و مستحدثات در کشور ما چیز ناشناخته ایست. کمتر ساختمانی در برابر حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله بیمه شده است. برای محصولات کشاورزی اما سازمانی به نام صندوق بیمه کشاورزی وجود دارد که آن هم به دلیل ناقص بودن ساز و کارهایش همان می شود که در بغض تلخ آن پیرمرد گندمکار آق قلایی می توان دید.

به مشهد برمی گردم جلسه ای برگزار می شود با حضور شخص مدیر عامل صندوق بیمه کشاورزی و همکاران ایشان به همراه اساتید دانشگاه در محل سازمان مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد تا موضوع سیل و بیمه کشاورزی مورد بررسی کارشناسی قرار گیرد. یک روز کامل در این باره حرف می زنیم و جلسه را با یک عکس یادگاری به پایان می بریم!

اما مشکل بیمه کشاورزی پیچیده تر از اینهاست که با چنین اتفاقی انتظار حل آن را داشت! پیچیدگی بیمه کشاورزی به این دلیل است که پای امنیت غذائی جامعه در میان است. یعنی صندوق بیمه کشاورزی نمی تواند به بیمه گذارانش نگاه اقتصادی داشته و انتظار داشته باشد که بتواند بین مبلغ بیمه ای که از کشاورز می گیرد با میزان خساراتی که پرداخت می کند توازن برقرار کند! زیرا وقتی سی و پنج هکتار از گندمزارهای آن پیرمرد آق قلایی به زیر سیلاب می روند، تنها او نیست که خسارت دیده است. همه کسانی که قرار بوده است گندمهای آن مزرعه نانی گرم شده و بر سر سفره شان قرار گیرد متضرر می شوند. بنابراین بیمه کشاورزی مثل بیمه شخص ثالت اتومبیل نیست! دقیقا در همینجاست که به نظر می رسد بیمه کشاورزی باید از طرف دولت حمایت شود که می شود! اما از آن سو نیز کشاورز اگر خود هزینه ای برای بیمه محصولش نپردازد مشکل زاست. در اینصورت او ممکن است هر محصولی را در هر منطقه خطر خیزی بکارد و بعد مدعی خسارت باشد!

از سوی دیگر ریسک های مختلف و متنوعی محصولات کشاورزی را تهدید می کنند. از آفات و حشرات گرفته تا سرما زدگی و گرما زدگی و تگرگ و سیل و نظایر اینها! متاسفانه هیچکدام از این بلایا برای مناطق مختلف کشور پهنه بندی نشده اند و درجه بندی آنها برای میزان ریسک پذیریشان تعیین نشده است! به عبارتی نه صندوق بیمه کشاورزی می داند کدام محصولات را در کدام مناطق به چه میزان باید بیمه کند و نه کشاورز و باغدار خبر دارد که در کجا چه جور بلایی و با چه احتمالی، ناگهان بر سرش فرود خواهد آمد.

سایر بیمه ها مانند بیمه ساختمان ها و صنایع و دام و طیور به پیجیدگی محصولات کشاورزی نیست ولی متاسفانه در این بخشهای اقتصادی هم بیمه نتوانسته است خودش را به درستی معرفی کند. بنابراین کمتر ساختمانی در شهرها و روستاها پیدا می شود که نسبت به حوادث طبیعی بیمه شده باشند. چنین است که وقتی سیل آمد، هم خسارت دیدگان را زمین گیر کرد و ناتوان و هم دولت را در شرایط دشوار بازسازی و جبران خسارت های بسیاری کرده است که برخی از آنها واقعا در مسئولیتش نیستند! به عنوان مثال وقتی یک ساختمان یا کارخانه در مسیل ساخته شده و سیل آن را خراب کرده باشد، تمام مسئولیت خسارت ناشی از سیل بر عهده ی مالک آن است و نباید مدعی جبران خسارتش باشد!

بنابراین دولت به جای سیاست پرداخت خسارت به آسیب دیدگان بلایای طبیعی، باید به سمتی حرکت کند که آحاد مردم املاک و اموالشان را در برابر حوادثی نظیر سیل و زلزله بیمه کنند. در این صورت هم صنعت بیمه رشد می‌کند و هم مردم پس از سیل و زلزله به خاک سیاه نمی نشینند! صد البته برای انجام درست چنین کاری زیرساخت های اطلاعاتی عظیمی مورد نیاز صنعت بیمه و مردم است. زیر ساخت هایی که مبتنی بر میزان ریسک پذیری سرتاسر این کشور پهناور نسبت به همه بلایای طبیعی باشند!

عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۱۷ تیر ۱۳۹۸, ۱۶:۵۱


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها