گزارشی از آخرین وضعیت تصفیه فاضالبهای خانگی و صنعتی در مشهد که قرار است فضای سبز را آبیاری کنند

هدف‌گذاری برای آبیاری سبز

۱۷ تیر ۱۳۹۸ کد خبر : 2352
در کلانشهر مشهد با 3.5 میلیون نفر جمعیت، حجم بالایی از فاضلاب تولید میشود که درحال حاضر 5 تصفیهخانه با ظرفیت 236 هزار مترمکعب در روز درحال تصفیه آن هستند اما با توجه به جمعیت روز افزون این تصفیهخانهها پاسخگوی میزان بالای فاضلاب خانگی و شهری نیستند و اینجاست که نقش مدیریت فاضلاب بهداشتی مشهد به چشم می‌آید.

حجم بالای فاضلاب تولیدی به معنای این است که میزان قابل توجهی آب هر روز به مصرف میرسد؛ در کنار آن نیز فضاهای سبز و پارکها هستند که باید حجم بسیاری از آب را به آنها اختصاص داد.البته بد نیست  بدانید که سالانه حدود 2 میلیون و ۲۶۵ مترمکعب آب برای آبیاری فضای سبز شهر مشهد استفاده میشود که معادل 10 درصد از حجم آب مصرفی این کلانشهر است و با توجه به کمبود منابع آبی و در مقابل نیاز کلانشهرها به توسعه فضاهای سبز،مدیریت شهری ، آبفا مشهد و شرکت آب منطقهای خراسان طی مصوبهای از سوی شورای شهر و با تایید وزرای نیرو و راه و شهرسازی پروژه «آبیاری فضای سبز با استفاده از پساب» را آغاز کردند.

کلیت این پروژه بدین صورت است که فاضلاب شهری از سوی شرکت آب و فاضلاب مشهد در اختیار شهرداری قرار میگیرد، خود شهرداری با تصفیهخانههای خود و بر اساس ضوابط و استانداردها آن را تصفیه میکند و برای آبیاری فضای سبز مورد استفاده قرار میدهد؛ یعنی در آن 10 درصد آب شربی که برای آبیاری فضای سبز استفاده میشد، صرفهجویی میشود.

اما برای آنکه بدانیم این پروژه کجای کار است و در چه مرحلهای قرار دارد، به سراغ متولیان و کارشناسان رفتیم تا از اصل ماجرا با خبر شویم؛

صرفهجویی 7 درصدی آب با آبیاری فضای سبز توسط پساب

محمد اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، به این مساله که طبق تکلیف هیات وزیران و سیاستهای وزرات نیرو آبیاری فضای سبز حدالامکان باید از طریق پساب فاضلاب تامین شود، اشاره میکند و میگوید: براساس این طرح منابع آبی همچون چاهها که شهرداری برای آبیاری فضای سبز مورد استفاده قرار میدهد، باید در اختیار حوزه آب شرب قرار گیرد؛ یعنی به جای آنکه آب با کیفیت بالا برای آبیاری فضای سبز استفاده شود، آن چاه به آب شرب مصرفی مردم شهر اختصاص داده شود و بالعکس، پساب در اختیار شهرداری قرار گیرد.

وی ادامه میدهد:  در این راستا، تفاهم نامهای میانما، شهرداری و شرکت آب منطقهای خراسان منعقد شده که طبق آن، معادل آب مصرفی شهرداری برای آبیاری فضای سبز، شرکت آب و فاضلاب مشهد پساب در اختیار شهرداری میگذارد که در پنج منطقه شهر مشهد نسبت به ایجاد تصفیهخانههای محلی با استانداردهای لازم اقدام وعمل  کند.

با ایجاد تصفیهخانههای محلی، فاضلاب شهری که مشکلات و معضلات بهداشتی را برای شهرها ایجاد کرده به یک سرمایه ارزشمند تبدیل میشود و آبی که از چرخه حیات خارج شده، دوباره جان میگیرد و به فضای شهر رنگ و تازگی میدهد.

مدیرعامل شرکت  آبفا مشهدمعتقد است که  حدود ۷ الی ۸ درصد از میزان آب مصرفی کل شهر به آبیاری فضای سبز اختصاص پیدا میکند و با استفاده از پساب کمک شایانی به میزان مصرفخواهد شد.

البته وی به روند کاری شرکت آب و فاضلاب اشاره کرده و میگوید: این شرکت پساب را جمعآوری و تصفیه میکند و در اختیار شرکت آب منطقهای قرار میدهد. در مشهد ۷۳ درصد مشترکان آب مشهد تحت پوشش خدمات جمعآوری فاضلاب هستند که در ۵ تصفیهخانه تصفیه میشود و پس از آن از طریق کشف رود تحویل شرکت آب منطقهای خراسان میشود.

اختصاص سالانه 6 میلیون مترمکعب پساب برای آبیاری فضای سبز

طرح««شبکه جداسازی فاضلاب»در راستای پروژه استفاده از پساب برای آبیاری فضای سبز در سطح مشهد یعنی در مناطق 9، 10، 11 و 12 در حال اجرا است و شهرداری قصد دارد، تمام فضای سبز شهر را از طریق این طرح تحت پوشش قرار دارد.

 مشهد اولین شهری است که با کمک پروژه«راهاندازی شبکه جداسازی آب شرب از آب خامبه مساله آبیاری فضای سبز شهری با این حجم به طور جدی وارد شدهاست.

مهدی یعقوبی، سرپرست خدمات شهری شهرداری مشهد با بیان این نکته  میگوید: با توجه  به محدودیت منابع و یا چاههای آب در سطح شهر، تصمیم بر اولویت بندی برای اجرایی کردن این شبکه شد تا آب مازاد چاهها در برخی مناطق به مناطقی که محدودیت آبی دارند، منتقل شود. درنهایت در مناطقی چون منطقه ۴(پارک بهشت) پمپاژ آب را آغاز کردیم و به سمت نمایشگاه بین المللی رفتیم و مناطق ۱۰ و ۱۲ شهرداری را تحت پوشش قرار دادیم و وارد شبکههای فرعی شدیم.

یعقوبی میافزاید: پس از آن نیز به سراغ بلوار لادن در منطقه ۹ و ارتفاعات آن رفتیم که ناچار بودیم حجم زیادی از تانکر آب را به این منطقه وارد کنیم زیرا شبکه کمربند سبز جنوبی نیازمند میزان حجم زیادی از آب بود. در این شبکه ۷ مخزن وجود دارد  و حجم ۵ مخزن آن ۱۰۰۰ مترمکعب و ۲ مخزن دیگر ۵۰۰ مترمکعب است و در حال ساختن ۴ تا ۵ مخزن دیگر هستیم که رو به اتمام است.

اما این طرح با وجود صرفهجویی قابل توجه خود در مصرف آب مشهدنیازمند اعتبارات مالی زیادی است که شاید وضعیت بحرانی کنونی روند کار را مقداری کند کرده باشد. با این حال شرایط کمبود منابع آبی به حدی رسیده که شورای شهر بودجه لازم دیده و اعتبارات بیشتری نسبت به سالهای گذشته به این طرح اختصاص دهد. سرپرست خدمات شهری شهرداری مشهد در خصوص میزان اعتبارات اعطایی به این طرح عنوان میکند: سالهای گذشته به طرح  شبکه جداسازسی فاضلاب۵ الی ۶ میلیارد تومان اعتبار تخصیص پیدا میکرد اما در سال جاری بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان برای اجرایی کردن این طرح در نظر گرفته شد زیرا عقیده مدیریت شهری  برتسریع اموراست. اگر سال آینده همچون امسال چنین اعتباری تخصیص یابد، تا یک الی دو سال شبکه جداسازی به طور کامل اجرایی خواهد شد.

به گفته یعقوبی، شرکت آبفا مشهد سهمیه ای ۶ میلیون مترمکعبی از تصفیهخانه خین عرب با خط انتقال ۷ کیلومتری در اختیار شهرداری گذاشته تا شهرداری آب را به پارک پردیس برساند و به شبکه وصل کند البته این موضوع به تصفیه ثانویه نیاز دارد که ایستگاه تصفیهخانه و پمپاژ آن در دست اجرا است.

سرپرست خدمات شهری شهرداری مشهد در ادامه سخنانش در خصوص اعتبارات مورد نیاز برای تکمیل این پروژه میگوید: برآورد ما برای تکمیل این پروژه بیش از ۲۵۰ میلیارد تومان اعتبار دیگر  اما این برآورد براساس سال 97 است و هر سال اعداد و ارقام تغییر میکند. امسال بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار در اختیار داریم و اگر ۱۵۰ میلیارد تومان دیگر سال آینده در اختیار ما قرار گیرد، کار را در سال ۱۴۰۰ تمام میکنیم. بنابراین هر چه میزان اعتبارات بیشتر باشد، میتوانیم در سطح مناطق مختلف پروژههای متعددی را آغاز کنیم اما این اقدامات نیازمند این است که کارگاههایی اجرا شود. درنتیجه حجم زیادی از فعالیتها را میطلبد که باید در کنار یکدیگر مدیریت شود.

سال آینده 7 تصفیه خانه وارد مدار می‌شود

یعقوبی با بیان اینکه ۷ تصفیهخانه در حال ساخت داریم که اگر سرمایهگذار ما به تعهد خود عمل کند، میتوانیم آنها را سال آینده وارد مدار کنیم، اظهار میکند: یک تصفیهخانه بزرگ در محدوده سیدی با سرمایهگذار در دست اجرا داریم که بیش از ۷۵ درصد پیشرفت داشته و حدود ۵.۵ میلیون مترمکعب در سال ظرفیت دارد و همچنین 5 تصفیهخانه به صورت محلی و کوچک با همان سرمایهگذار در نقاط دیگری که قرار بوده فاضلاب در اختیارمان باشد، قرار است اجرا کنیم. البته تصفیهخانه دیگری همانند سیدی در حاشیه آزادی(کال چهل بازه)آغاز کردیم که بیش ازبا 70 درصد پیشرفت فیزیکی احتمالا تا پایان سال به بهره برداری میرسد.

سرپرست خدمات شهری شهرداری مشهد با اشاره به کاهش مصرف آب مشهد تصریح میکند: وقتی به سمت فاضلاب تصفیه شده برویم که دارای تمام معیارهای محیط زیستی باشد، یک منبع پایدار آبی خواهیم داشت که میتوانیم برای آبیاری فضای کل شهر از آن استفاده کنیم و اگر بتوانیم آن را گسترش دهیم، وابستگی ما به منابع آبی زیرزمینی کاهش پیدا خواهد کرد.

مشکل بی پایان فاضلاب صنعتی

از فاضلاب خانگی و شهری که بگذریم به فاضلاب صنعتی میرسیم که  تصفیه خاص خود را میطلبد و مهمترین آن در خراسان رضوی مربوط به چرمشهر است؛ شهرکی که فاضلابش سر و صدای زیادی به پا کرده و خبرهایی از ورود دوباره آن به کشف رود به گوش میرسد؛ فاضلابی که دارای فلزات سنگین، مواد شیمیایی و آلوده است و به کشف رود میریزد اما کماکان شکایتی از آبیاری محصولات کشاورزی با این آب آلوده به گوش میرسد. همانطور که پارسال مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان گفته بود 7000 هكتار از مزارع و زمينهاي كشاورزي در استان با فاضلاب و پساب آلوده آبياري مي شود. این موضوع اما از پارسال برطرف نشده و ابتدای هفته گذشته هم خبرهایی از تداوم صدای موتور پمپها برای آبیاری مزارع اطراف کشف رود با فاضلاب منتشر شد.

از مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد مساله را جویا شدیم اما به گفته وی، این موضوع در حیطه کاری وی نبوده و پس از آن هم به سراغ مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی رفتیم که موفق به تماس نشدیم.

برای پیگیری ماجرا با بهروز بنیادی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس تماس میگیریم. وی در پاسخ به سوالات ما عنوان میکند: سالهاست که بر روی این مساله مزمن بحث شده و گزارشات مختلف تهیه شده است. خوشبختانه طی دو سال اخیر با همکاری مسئولان و نمایندگان مشهد با همت شرکت آب منطقهای اتفاقات خوبی روی داده و مسائلی همچون انتقال فاضلاب به کشف رود و آبیاری مزارع از آن آب و سایر مسائل در بستر کشف رود مرتفع شده است.

وی ادامه میدهد: فاضلاب یک پروژه بزرگ است که به حجم قابل توجهی سرمایهگذاری نیاز دارد؛ مساله ریالی مساله اصلی است که کل کشور را به خود درگیر کرده و تامین ریالی آنطور که گمان میکنیم، شاید امری آسان نباشد. اگرچه با همت شرکت آب منطقهای خراسان رضوی، استانداری و شهرداری یک برآورد هزینهای صورت گرفته تا سرمایهگذاری در این خصوص انجام شود و بخش بزرگی از این معضلات از بین برود چراکه وظیفه حاکمیت برای صیانت از سلامت مردم است.

بنیادی میافزاید: اقدامات در راستای بهبود وضعیت در حال انجام است اما بخشی که نیازمند سرمایه و پول است، کار را با کندی مواجه کرده؛جلسه‌ای با استاندار در پیش داریم که یکی از موضوعات مورد بحث، این مساله خواهد بود تا بدانیم برنامه استان در این مورد چیست و در سطح ملی چگونه میتوان از مساله پیشگیری کرد و اجازه ادامه این معضل را ندهیم.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس  در خصوص میزان هزینههای بیماریهای ناشی از آبیاری محصولات کشاورزی با فاضلاب خاطرنشان میکند: عدد مشخصی در این زمینه نداریم اما بیماریها علل گوناگونی دارند و میتواند ناشی از مواد شیمیایی، میزان یونهای مازاد و... باشد و به طور دقیق نمیتوان آمار داد که بیماریها ناشی از چه عواملی هستند اما نمیتوان این را نادیده گرفت که بارشد بیماریهای دستگاه گوارش به ویژه سرطان روبرو هستیم و یکی از مسائلی که باید به صورت جدی به آن بپردازیم، آبیاری مزارع کشاورزی با فاضلاب است.

65 درصد پیشرفت فیزیکی تصفیهخانه چرمشهر

دی ماه پارسال بود که وزیر صنعت در بازدید از شهرک صنعتی چرمشهر مشهد گفته بود 73 درصد از واحدهای صنعتی مستقر در شهركها و نواحی صنعتی كشور زیرپوشش تصفیه خانه فاضلاب هستند.

مسعود مهدیزاده مقدم، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی خراسان رضوی هم گفته بود که چرمشهر تنها شهرک صنعتی آلاینده این استان است و دلیل آن هم فرسودگی تجهیزات مربوط به تصفیهخانه است. از سال 96 طرحی برای بازسازی تصفیه خانه شهرک صنعتی چرمشهر ریخته شد و تا پایان پارسال تقریبا 50 درصد کار انجام شد. حال باید ببینیم پیشرفت این پروژه تا الان چقدر بوده و به کجا رسیده که وی پاسخ میدهد: در حال حاضر ۸ شهرک صنعتی خراسان رضوی مجهز به سیستم شبکه جمعآوری فاضلاب و تصفیهخانه مرکزی با ظرفیت 1375 مترمکعب تصفیه شبانه روزی هستند.

وی ادامه میدهد: ۷۳ درصد از واحدهای صنعتی دارای پروانه بهرهبرداری مستقر در کلیه شهرکهای صنعتی استان در ۸ شهرک مستقر بوده که تحت پوشش شبکه جمعآوری فاضلاب و تصفیهخانه مرکزی هستند؛ سه شهرک توس، کاویان و کلات دارای تصفیهخانه به روز و دارای استاندارد زیست محیطی در تخلیه فاضلاب هستند، شهرک صنعتی ماشین سازی به دلیل ماهیت صنایع مستقر فاقد فاضلاب صنعتی بوده و در شهرک صنعتی چرمشهر نیز در حال ساخت تصفیه به روز و ارتقای سیستم موجود هستیم.

مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی خراسان رضوی عنوان میکند: کلیه شهرکهای صنعتی استان مجهز به سیستم پایش آنلاین و یا قراردادهای خود اظهاری در پایش با آزمایشگاه معتمد محیط زیست هستند و همگی به جز چرمشهر که در حال توسعه و ارتقا آن هستیم، دارای استاندارد محیط زیست هستند. علیرغم کلیه مشکلات و محدودیتهای موجود در کشور ما همچون مشکلات تحریم و موانع انتقال ارز و... پروژه طرح توسعه و ارتقای تصفیهخانه شهرک صنعتی چرمشهر در حال حاضر دارای پیشرفت فیزیکی ۶۵ درصد است.

مهدیزاده مقدم با بیان اینکه مطابق قوانین بالادستی در صورت عدم وجود تصفیهخانه در شهرک صنعتی، واحد تولید موظف به تصفیه، مدیریت و کنترل فاضلاب تولیدی خود مطابق با استانداردهای اداره کل محیط زیست است، اضافه میکند: همچنین مطابق قوانین بالادستی باید واگذاری و بهرهبرداری واحدهای صنعتی در یک شهرک به حد مشخص و معقولی برسد تا بتوان برای شهرک مطالعات ایجاد تصفیه خانه را آغاز کرد.

احمدرضا سلامی می‌افزاید: ظرفیت تصفیه خانه چهل بازه نیز 50 لیتر بر ثانیه خواهد بود که در سال جاری این دو پروژه به بهره برداری خواهد رسید. همچنین زمین و بستر اجرای 5 پروژه تصفیه فاضلاب به سرمایه گذار بخش خصوصی تحویل شده است که در مجموع حدود 13 میلیون متر مکعب پساب از این فرایند استحصال خواهد شد.

وی اظهار میکند: مساحت فضای سبز شهر مشهد تا پایان سال 97 حدود 5275  هکتتار بوده که سرانه‌ این فضا به ازای هر شهروند 62/16 متر مربع است. برنامه شهرداری مشهد ارتقای سرانه به 18 متر مربع تا سال 1400 است.

مدیرعامل سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری مشهد تصریح میکند: مصرف آب فضای سبز سالانه حدود 22 میلیون متر مکعب است که 88 درصد شبکه‌های آبرسانی و آبیاری در فضای سبز مشهد به صورت مکانیزه و نیمه مکانیزه اجرا شده است.

احمد رضا سلامی افزود: شهرداری مشهد در زمینه بهره وری بهینه از منابع آبی غیر کیفی برای حفظ و توسعه فضای سبز اقدامات زیرساختی زیادی در دست اقدام دارد که از آن جمله می توان به اجرای شبکه جداسازی آب خام از شرب، تصفیه فاضلاب خام ، بهره برداری از پساب، استفاده از آب‌های خاکستری و آب باران و تولید و کاشت گونه‌های کم نیاز به آب اشاره کرد و امید است با انجام این اقدامات در آینده ای نزدیک آبیاری تمامی فضای سبز مشهد با پساب تصفیه شده از طریق شبکه مستقل آبیاری صورت گیرد.

« تهیه کننده : افسانه آشفته » اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۱۷ تیر ۱۳۹۸, ۱۶:۲۹


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها