لزوم آموزش و فرهنگ سازی مدیریت پسماند از کودکی

۷ خرداد ۱۳۹۸ کد خبر : 2323
پسماند حجیم ترین مصنوع دست بشر است، روزانه بیش از 3.5 میلیون تن زباله در سراسر جهان تولید می شود که در کشورهای توسعه یافته ۸۰ درصد از پسماند بازیافت و به چرخه مصرف باز می گردد، باقیمانده به صورت بهداشتی دفع یا سوزانده می شود.

مدیریت پسماند به مجموعه مقررات منسجم و سیستماتیک در خصوص تولید، ذخیره، جمع آوری، حمل و نقل، پردازش و دفع پسماند گفته می شود که منطبق بر اصول زیست محیطی و بهداشت عمومی باشد.

تفکیک پسماند از مبدأ، به فرایند جداسازی پسماندهای عادی تر و خشک در محل تولید آن گفته می شود که بهبود شرایط زیست محیطی، صرفه جویی در هزینه های شهری، حفظ کیفیت پسماندها، خالص سازی کمپوست تولیدی و کمک به بازیافت انواع پسماند را می توان از جمله مزایای آن عنوان کرد.

دو بعد زیست محیطی و اقتصادی، جداسازی پسماند در مبدا جلوگیری از ترکیب پسماندهای خشک ارزشمند(همچون کاغذ و مقوا) با پسماندهای تر که نتیجه آن افزایش قابلیت بازیافت پسماندهای خشک است، از جمله مزایای زیست محیطی تفکیک پسماند در مبدا بوده که ضمن اینکه سبب کاهش قطع درختان می شود، موجبات کاهش هزینه های مصرف سوخت و آلودگی هوا به واسطه جلوگیری از انتقال پسماندهای خشک به مجتمع پردازش می شود.

با افزایش پسماندهای صنعتی خطرناک و کمبود قانون های لازم برای مدیریت پسماند مشکلات جدی در برخی نقاط ایران از جمله شهر مشهد به وجود آمده، ورود فلزات سنگین به طبیعت و زنجیره غذایی سبب انباشت این مواد و تاثیرات شدید بافت شناسی و ناباروری در انسان و سایر موجودات شده است.

مدیریت پسماندهای صنعتی یکی از شیوه های بسیار مناسب برای ایجاد تعامل و پیوند بین صنعت، محیط زیست و کاهش اثرات سوء فعالیت های صنعتی در محیط زیست است که چنین مدیریتی با استفاده از روش های مختلفی از جمله پیشگیری از آلودگی یا کمینه سازی پسماندها در مبدا تولید و در جاهایی که پسماندها تولید می شوند، بازیافت و استفاده مجدد قابل اعمال بوده، پسماندهای صنعتی به تمام پسماندهای حاصل از فعالیت های صنعتی یا فرایندهای تولیدی اطلاق می گردد.

شهرک های صنعتی به عنوان پایگاه های اصلی مراکز تولیدی با ابعاد کوچک و متوسط کشور فعالیت می کنند.

با افزایش پسماندهای صنعتی خطرناک و کمبود قانون های لازم برای مدیریت پسماند مشکلات جدی در برخی نقاط ایران به وجود آمده، توسعه صنعتی پسماندهای پیچیده ای را تولید می کنند که این پیچیدگی فقط شامل مقدار پسماندها نیست، بلکه ترکیب آن ها را هم نیز در برمی گیرد، علم اکولوژی صنعتی راهکار هایی را برای مدیریت پسماند در شهرک های صنعتی ارائه می دهد، در ایران بخش اعظم مسئولیت ایجاد شهرک های صنعتی به عهده دولت است.

شیوه های مدیریت پسماند در میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مناطق (مناطق شهری و روستایی) و بخش های مسکونی و صنعتی یکسان نیستند و می توانند رویکردهای متفاوت داشته باشند، بخش عمده ای از شیوه های مدیریت پسماند با مواد زائد جامد شهری (MSW) سرو کار دارد که بخش عمده ای از زباله هایی است که توسط فعالیت های خانگی، صنعتی و تجاری تولید می شود.

در وضع موجود مدیریت دورریز میوه و تره بار در کلانشهر هایی مثل مشهد بسیار ضروری است و این امر ضمن کاهش تولید زباله تر از اتلاف مقدار قابل توجهی اب مجازی جلوگیری می کند،  میزان مرجوعی مواد غذایی و لبنی که به علت نرخ تورم و کاهش قدرت خرید اقشار کم برخوردار رقم خورده نیز نیاز به وضع دستورالعمل هایی برای در اختیار قرار گرفتن مواد تاریخ نزدیک با تخفیف و قیمت پایینتر در فروشگاه ها دارد، این موضوع می تواند ضمن جلوگیری از تخلفات جانبی و ریسک سلامت جامعه از هزینه های دیگر مانند هزینه دفن پسماند و هزینه های حمل و نقل و آلودگی حاصل از انتقال و آلودگی های حاصله اجتناب کرد.

آموزش و فرهنگ سازی مدیریت پسماند باید از دوره پیش دبستانی آغاز شود و به‌صورت اخلاق زیست محیطی تبدیل شده، یعنی به باور افراد تبدیل و رفتار تفکیک در مبدا در افراد نهادينه شود، حتی در کشورهای توسعه که از ده ها سال پیش روی فرهنگ سازی و آموزش مدیریت زباله و تفکیک در مبدا سرمایه گزاری و برنامه ریزی شده، هنوز سیاست های تشویقی و تنبیهی برای اجرای برنامه های مدیریتی به کار می‌ رود، در شهرهای مختلف ایران به خوبی می توان از روشهای موفق مدیریت پسماند در کشورهای جهان با اقلیم مشابه استفاده کرد، همچنین، با بهره گیری از متخصصین داخلی روش های مورد نظر را بومی سازی کرد.

عضو هیات علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه فردوسی مشهد

 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۷ خرداد ۱۳۹۸, ۱۴:۴۸


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها