سیدمحمد بحرینیان در جمع دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد:

نظام تصميم گيري اقتصادي كشور فاقد آينده نگري است

۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸ کد خبر : 2316
ورود پول سمی به اقتصاد کشور با انتشار اوراق قرضه از سوی دولت دنیای اقتصاد، سعید رضاییان- سید محمد بحرینیان، مدیر دفتر پژوهش های اقتصاد و توسعه اتاق بازرگانی خراسان رضوی با حضور در جمع دانشجویان گروه اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد در نشستی با عنوان «اقتصاد ایران و در خودماندگی: چه شد که دیگران تاختند و ما جا ماندیم» در دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد شرکت کرد و به بیان نتایج تحقیقات اش درباره اقتصاد ایران پرداخت. او که در ماه های گذشته مشغول تهیه گزارش های تفصیلی درباره چالش های اقتصاد کشور بوده است با تاکید بر وجود اهلیت سیاسی و امنیتی در کشور و فقدان اهلیت حرفه ای زبان به انتقاد از نظام تصمیم گیری در کشور گشاد و گفت: نظام تصمیم‌گیری کشور کم‌دانش و ناتوان است؛ این سه قوه با این ترتیب تصمیم‌گیری ناکارآمد هستند چون آقایان به خاطر غروری که دارند، متوجه نیستند که سواد کار را ندارند.

 

دو خاصیت در این مسئولان است که نشان داده به غیر از 3 دوره، اهلیت حرفه‌ای برای منصب خود نداشته‌اند. این مساله موجب نداشتن آینده‌نگری و اتلاف منابع کشور شده است. البته اینگونه نبوده که ساختار اجازه نمی داده است بلکه این توسعه‌نیافتگی ناشی از کم توانی در دانش توسعه بوده است. این در حالی است که وقتی کشور کره کار خود را آغاز کرد، می‌دانست سواد ندارد و برای پیشرفت از قوه عاقله خوداستفاده کرد.

 مدیر دفترپژوهش هاي اقتصاد وتوسعه اتاق مشهد خاطرنشان کرد: به عنوان نمونه کارل مارکس اقتصاددان آلمانی در جایی می‌گوید «اگر بدهی به دارایی تبدیل شود، نظام اعتباری ضربه بزرگی خواهد خورد». کشور ما گرفتار همین مساله است؛ دولت اوراق قرضه منتشر می‌کند و می‌خواهد بدهی‌های خود را از این طریق تصفیه کند پس برای این بدهی از طریق انتشار اوراق قرضه سود پرداخت می‌کند؛ اگر کسی این اسناد را به عنوان وثیقه در بانک بگذارد و وام بگیرد، می‌تواند آن را در بانک خصوصی سپرده‌گذاری کند. این در واقع شیره مالیدن سر اقتصاد است. بدهی که نباید تبدیل به دارایی شود. همین مساله موجب می‌شود پول سمی وارد اقتصاد کشور شود.

بحرینیان اضافه کرد: اقتصاد ما دچار در خودماندگی است. ما در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای پیشگام بوده‌ ولی عقب مانده‌ایم؛ پول هم داشته‌ایم. از سال 1987 در چین 320 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری صورت گرفت که با این مبالغ 226 میلیون شغل تازه ایجاد کردند. محاسبات نشان می‌دهد ما با منابعی که داریم عاجز از ایجاد 30 میلیون شغل هستیم. منابع مستقیم ارزی ما از سال 1338 تا 1396، 2038 میلیارد دلار بوده است. ما نفت استخراج و صادر می‌کنیم. همه این را که خرج خورد و خوراک نکرده‌ایم. این منابع به راحتی در اختیار کارخانه‌ها و... قرار گرفته است. در واقع ارزش آنچه که ما داریم، یعنی نفت، در خود مانده و در حال تزریق به همین بخش‌هاست. از سال 1352 تا 1394 حدود 1567 میلیارد دلار نفت فروخته شده است. جمع منابع مستقیم و غیرمستقیم ما بیش از 3500 میلیارد دلار بوده ولی مضحک است که از برنامه اول تاکنون آمار تعداد مشاغل سخن دیگری می‌گوید.  

مدیر دفتر پژوهش های اقتصاد و توسعه اتاق مشهد معتقد است همه این مشکلات را می‌توان در عرض 10 سال کنار زد به شرط آنکه  ظرفیت‌های موجود در کشور را یک عقل سلیم پیش برد. همه چیز تئوری نمی‌خواهد بلکه عقل سلیم و تجربه هم می‌خواهد. پژوهشگران بین‌المللی هم اعتقاد دارند مشکل ایران، پول نبوده است. همه مشکلات در حوزه سیاست‌های تفصیلی و تمهیدات اجرایی است؛ علت مساله این است که فرمولی پیش می‌رویم؛ فرمول به تثبیت مساله باید کمک کند؛ اما مشکل اینجاست که ما در اجرا مانده‌ایم.

عضو پیشین هیات نمایندگان اتاق بازرگانی مشهد ادامه داد: در دوره معاصر زمان‌هایی بوده که توانسته‌ایم تولید ناخالص داخلی را دو برابر کنیم. به همین جهت است که نباید به شاخص‌های استاندارد برای بررسی وضعیت کشور اکتفا کرد. بعد از 38 سال از این زمان نتوانسته‌ایم رشد را دو برابر کنیم؛ اما چرا برخی کشورها توانسته‌اند هر 4 سال یک مرتبه رشد تولید ناخالص داخلی را دو برابر کنند؟ باید دید آیا ما ارزش افزوده واقعی تولید کرده‌ایم یا با مونتاژ به این نتایج رسیده‌ایم؟ گاهی ما در این دام می‌افتیم.

چرا مصدق توانست در دوران تحریم نرخ تورم را حفظ کند؟

بحرینیان گفت: اگر دوره مرحوم مصدق، یعنی سال‌های 41 تا بهمن 47 و دوره جنگ در سال‌های 60 تا 68 نبود، امریکایی‌ها کمر این کشور را به راحتی می‌شکستند. شاهکار دوره مصدق این بود که با وجود اینکه تحریم در زمان وی از شرایط امروز کشور به مراتب بدتر بود، باز هم نرخ تورم در سطح 8.2 درصد حفظ شد. امروز در کشور ما هنوز اتفاقی نیفتاده، تورم به 29 درصد رسیده است. چرا مصدق توانست؟ چرا در دوره جنگ با 18.9 درصد تورم، بدون قحطی کشور را اداره کردیم؟ با وجود هزینه‌های جنگ، سرمایه‌گذاری‌های خوبی هم در کشور داشتیم. چرخ خیاطی کاچیران، مجموعه‌های الماسه‌ساز و فولاد مبارکه در زمان جنگ تخصیص گرفت. اما به عنوان نمونه در همین دوره آقای احمدی‌نژاد به طور متوسط 160 میلیارد دلار منابع داخلی و خارجی داشتیم. چرا پس کشور هنوز گرفتار است؟ نتیجه این اتفاقات بدبختی و نابرابری اجتماعی است. منابع این کشور چه شده است؟

وی خاطرنشان کرد: در مقایسه سهم تجارت ایران و کره جنوبی، متوجه می‌شویم ما بدون نفت 0.2 درصد رشد داشته‌ایم. اگر قدرت سیاسی، امنیتی و موقعیت ژئوپولیتکی ایران نبود، چیزی هم نبود.

مدیر دفتر پژوهش های اقتصاد و توسعه اتاق مشهد با اشاره به مدل توسعه 5 مرحله‌ای روستو، خاطرنشان کرد: جامعه ابتدایی کار ساده دارد. جامعه توسعه‌نیافته کار و زمین دارد و به جامعه در حال توسعه سرمایه در کنار سایر موارد اضافه می‌شود. به نظر، ما در نیمی از مرحله سوم هستیم. سپس جامعه صنعتی می‌شود. جامعه صنعتی کارآفرین نوآور است. این افراد کسانی هستند که انرژی و ذخیره سرمایه‌داری هستند. دولت باید به کسی که نخستین مرتبه کار و نوآوری می‌کند، کمک کند. این در حالی است که ما به تمام تولیدکنندگان وام می‌پردازیم. مفهوم رقابت در این مرحله در کشور ما به درستی درک نشده است. باید دانست رقابت در داخل مخرب است و کشورهای توسعه‌یافته در حوزه بین‌المللی رقابت می‌کنند. به طور کلی تولید آن چیزی است که ارزش افزوده داشته باشد.  

بحرینیان  افزایش واردات کالای واسطه‌ای در کشور را نمونه ای دیگر از بی سوادی خواند و افزود:  اینگونه تصور می‌شود که تولید رشد کرده است؛ ما بیش از 200 داروساز در کشور داریم اما سوئیس تنها 4 مجموعه داروساز دارد. این 200 مورد با هم رقابت می‌کنند. این مساله ناشی از این است که وزارت صنعت، معدن و تجارت ارزش کار خود را در کمیت واحدهای تولیدی می‌داند چونبه اشتباه رقابت را در كميت واحدهاي ايجادي مي بينند . باید دولت به کارآفرین نوآور کمک کند.

وی تصریح کرد: کمک به کارآفرین نوآور می‌تواند منابع ایجاد کند. نمونه مشابه بعدی این است که ما متجاوز از 22 هزار مرغ‌داری گوشتی داریم. نهاده‌های دامی را هم وارد می‌کنند و ارز می‌گیرند اما این 22 هزار مرغ‌داری وضعیت خوبی ندارد و قیمت گوشت هم بالا می‌ورد. مثال مشابه دیگر صدور1600 مجوز شرکت‌های فرآورده‌های لبنی است؛ پس چرا قیمت لبنیات افزایش می‌یابد؟

عضو پیشین هیات نمایندگان اتاق بازرگانی مشهد ادامه داد: از تحقیق و توسعه که ماحصل اقتصاد مقیاس است، فناوری و توسعه شکل می‌گیرد. دانش در مرحله جامعه پساصنعتی شکل می‌گیرد. ما با این استارت‌آپ‌ها بدهکار تولید می‌کنیم. از مرحله تحقیق و توسعه، فناوری به وجود خواهد آمد و از جمع این‌ها دانش تولید می‌شود. این مراحل موجب می‌شود که یک کشور به فناوری درون‌زا دست پیدا کند؛ برای دست‌یابی به این مراحل یک توالی باید شکل گیرد. اگر یک توالی منطقی نباشد، همه چیز روی  هواست. اهمیت توالی در روند صنعتی شدن بسیار مهم است. ما در اقتصاد، اهمیت توالی را نمی‌دانیم و بدون طی این مراحل گرفتار جامعه خدماتی رفاهی شده‌ایم. این جامعه باید زمانی ایجاد شود که مرحله صنعتی شدن تکمیل شده باشد و هیچ کشوری بدون صنعتی شدن به این حوزه دست نمی‌یابد.

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸, ۱۲:۰۲


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها