گزارشی از حال و روز صنعت مرغداری و تولید تخم‌مرغ در خراسان رضوی

آیا داستان گرانی مرغ گوشتی برای تخم‌مرغ تکرار می‌شود؟

۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ کد خبر : 2308
دنیای اقتصاد، افسانه آشفته- در ماه‌های اخیر وضعیت مرغداران و تولیدکنندگان مرغ تخم‌گذار و تخم‌مرغ وخیم شده و هر روز با ضررهای بسیاری محصول خود را به فروش می‌رسانند. در حالیکه صادرات تخم‌مرغ از ابتدای سال ۹۷ از سوی وزارت صنعت، معدن وتجارت ممنوع شده بود و پس از تمام مشکلاتی که این تصمیم به همراه داشت، ابتدای امسال صادرات این محصول از سر گرفته شد و امید به مرغداری‌ها بازگشت.

آمارها نشان میدهد که در سال ۹۴، بیش از ۹۴ هزار تن تخم‌مرغ از کشور  صادر شد و رکوردصادرات این محصول شکسته شد، در ۸ ماهه اول سال ۹۵، حدود ۴۱ هزار تن صادرات انجام شد و از آبان ماه همان سال به علت شیوع آنفولانزا، صادرات ممنوع شد. در سال ۹۶ که وضعیت بیماری بهبود پیدا کرده بود، حدود ۱۱ هزار تن  صادرات تخم مرغ از کشور انجام شد که سهم خراسان رضوی در آن سال ۸۰۰۰ تن بود و بیشترین تخم‌مرغ مورد نیاز افعانستان توسط این استان تامین ‌شد. اما محدودیتهای صادراتی در سال گذشته به گونه ای بود که در کل کشور طی خرداد ماه سال 97 ، ۳۰۰ تن صادرات تخم مرغ رقم خورد ممنوعیت صادرات تخم‌مرغ در خراسان رضوی که روزی بزرگترین تولیدکننده تخم‌مرغ در کشور بود، در کنار واردات این محصول ، آن هم در حالیکه تخم‌مرغ‌ها در انبارها باقی مانده بود، موجب شد تولیدکننده با ضرر محصول خود را به فروش ‌برساند و رسیدن فصل گرما هم تنها بار مشکلات را سنگینتر می‌کرد.

اما مشکل تولیدکنندگان تخم مرغ تنها به ممنوعیت صادرات ختم نمی‌شود؛  تولیدکنندگان این عرصه حرفهای مشترکی دارند؛ از تخم‌مرغ‌های دپو شده در انبارها گرفته تا زیان‌های میلیونی به امید اینکه روزی قیمت تخم‌مرغ زیاد شود. نکته مشترک دیگر این است که از دی ماه سال گذشته همه مرغداران و تولیدکنندگان تخم‌مرغ با وجود اینکه هزینه نهاده‌های دامی را پرداخت کردند اما دستشان در پوست گردو مانده و انبارشان خالی از سویا و ذرت است.

انگشت اتهام هم به سوی وزارت جهاد کشاورزی گرفته شده چراکه نه تنها با نرخ مصوب خود منجر به ضرر فعالان این حوزه شده بلکه اجازه تحویل نهاده‌های دامی را هم نمی‌دهد و به عقیده تولیدکنندگان و مرغداران دلیل شفافی هم ندارد. درنهایت، تولیدکنندگان به بازار سیاه روی آوردند و نهاده‌های دامی را با بیش از دو برابر قیمت دولتی تهیه می‌کنند و این یعنی ضرر روی ضرر!

در این گزارش به سراغ چند تولیدکننده استانی و برخی از مسئولان رفتیم تا از حال و روز صنعت مرغداری و تولید تخم‌مرغ در استان قبل و بعد از ممنوعیت صادرات این محصول آگاه شویم.

تخم‌مرغ سپر بلای تورم مواد غذایی

محمدحسین روشنک رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی به جفایی که به این صنعت شده اشاره و اظهار می‌کند: با حدود «3.5 برابر شدن» نرخ تخم‌مرغ در مقایسه با «7.5 برابر شدن» خودرو شاسي بلند ویتارا، مشخص می‌شود مسئولان تنظیم بازار همچنان از تخم‌مرغ به عنوان سپری در برابر کنترل تورم مواد غذایی استفاده کرده، غافل از این که مرغداران را فدا می‌کنند.

 و یقینا به هشدار مربوط به مشکلات پیش روی تولیدکنندگان تخم‌مرغ و خطری که بازار این محصول را در تابستان و زمستان سال 98 تهدید می‌کند، توجه نخواهد شد.

وی می‌افزاید: با این حال وظیفه خود می‌دانم به مسئولان جهاد کشاورزی و تنظیم بازار کشور هشدار دهم، سپر محافظ کنترل بازار، با خرج کردن از جیب مرغداران در حال شکستن و نابودی است.

روشنک تاکید می‌کند: اگر صادرات تخم مرغ آزاد نمی‌شد،مرغداران تولید خود را با دو سوم قیمت تمام شده به بازار عرضه می‌کردند و یقینا بخش بزرگی از این صنعت در تابستان پیش‌رو از چرخه تولید خارج و مرغداران بسیاری روانه زندان می‌شدند و در زمستان آینده دولت مجبور به اختصاص میلیون‌ها دلار برای واردات تخم‌مرغ‌های بی‌کیفیت و گندیده چینی، ترک و... می‌شد .

انگیزه از دست رفته

اما سیدحسین موسوی‌نژاد رئیس اتحادیه پرورش دهندگان مرغ‌های تخم‌گذار خراسان رضوی  به ممنوعیت صادرات تخم مرغ به دلیل شیوع آنفولانزا در کشور اشاره و تصریح می‌کند: با توجه به اینکه واحدهای مرغداری استان تمام مسائل بهداشتی را رعایت می‌کردند، درگیری با بیماری‌ آنفولانزا را نداشتیم اما به دلیل بی‌تدبیری‌هایی سیستم وزارت صنعت و جهاد کشاورزی، مرغداران ما به شدت زیان دیدند.

وی ادامه می‌دهد: جای تعجب دارد مسئولانی که تصمیم‌گیری می‌کنند، توجهی به آمار و ارقام نمی‌کنند که حجم تولید تخم‌مرغ در کشور چه میزان است؟ و ، صادرات تخم‌مرغ را ممنوع اعلام کردند.

موسوی نژاد با اشاره به از سرگیری صادرات این محصول در 10 روز اخیر، می‌گوید:فعالان این حوزه برای دستیابی به بازارهای صادراتیتلاش‌های فراوانی را انجام دادند امروز بیشترین میزان صادرات تخم مرغ استان به افغانستان انجام می‌شود اما با توجه به اینکه در ماه رمضان مصرف تخم‌مرغ در ایران و افغانستان کاهش یافته، متاسفانه تخم‌مرغ به قیمت واقعی خودبازنگشته است.

وی با تاکید بر اینکه  اجازه نمی‌دهیم تخم‌مرغ در کشور افزایش قیمت ریالی داشته باشد؛ می‌افزاید: اگر خواهان یک تولید پایدار هستیم، باید به نحوی از تولیدکنندگان خود حمایت کنیم. مصرف‌کننده معتقد است که قیمت تخم‌مرغ بالا است در حالیکه مرغ‌دار در تولید خود با ضرر و زیان مواجه می‌شود؛ اگر این روند ادامه یابد، دیگر انگیزه‌ای برای تولیدکننده باقی نمی‌ماند که در نهایت در قیمت آینده این محصول در ماه‌های آتی تاثیرگذار خواهد بود.

 

واردات تخم مرغ از ابتدای 98 انجام نشده

رئیس اتحادیه پرورش دهندگان مرغ‌های تخم‌گذار استان با بیان اینکه با توجه به کیفیت بالای تخم مرغ در ایران، عراق و افغانستان تمایل دارند از ما خرید کنند، عنوان می‌کند: پس از آزاد شدن صادرات تخم مرغ، بازار به روند بیش از ممنوعیت خود باز می‌گردد. همچنین از مسئولان خواستیم واردات تخم‌مرغ را ممنوع کنند؛ هر چند آنها ادعا دارند که در یک ماه اخیر وارداتی صورت نگرفته است.

موسوی نژاد درباره مشکل تامین نهاده‌هادی دامی مرغداریها نیز میگوید: واردات نهاده‌های دامی به کشور تاکنون به نوعی انحصاری بوده و در حال حاضر با توجه به تحریم‌‌ها، با مشکل انتقال ارز مواجه شدیم.دولت هم برای جلوگیری از قاچاق اعلام کرد توزیع نهادهای دامی که با ارز دولتی وارد می‌شود، باید با تایید وزارت جهاد کشاورزی باشد. در این راستا جهاد کشاورزی با واردکنندگان نهاده‌های دامی قرارداد بست اما واردکنندگان در این ماجرا کارشکنی کردند و در نتیجه .مرغداران برای تهیه نهاده‌های دامی خود با مشکل جدی مواجه شدند. تمام این عوامل دست به دست هم داده و موجب شده که مرغداران علاقه و انگیزه‌ای برای تولید نداشته باشند و ترجیح ‌دهند که مرغ‌های خود را راهی کشتارگاه کنند.

3 میلیون مرغ تخمگذار در سه ماه گذشته راهی کشتارگاه شدند

کاهش قیمت تخم‌مرغ در بازار یکی دیگر از مشکلات مرغداران در ماههای اخیر بوده  که موسوی‌نژاد در اینباره اظهار می‌کند: قیمت تمام شده یک کیلوگرم تخم‌مرغ ۷۵۰۰ تومان است؛واردات تخم‌مرغ بی‌کیفیت از ترکیه زمانی روی داد که ما نیازی به آن نداشتیم و موجب شد تولیدکننده ما در هر کیلوگرم ۲۵۰۰ تومان ضرر ‌کند به طوریکه طی دو ماه گذشته ۳ میلیون مرغ تخم‌گذار که بر روی آنها سرمایه‌گذاری شده، راهی کشتارگاه شدند.

وی اضافه می‌کند: ما این مساله را به آقایان هشدار داده‌ایم که در ماه‌های آتی با کمبود تخم‌مرغ در بازار مواجه خواهیم شد و قیمت آن نیز افزایش پیدا می‌کند و درنهایت واحدهای مرغ‌داری مجبور به تعدیل نیرو هستند و بخشی از اشتغال استان از بین خواهد رفت.

هر کارتن تخم‌مرغ، 32 دلار در افغانستان!
محمود ثمره، یکی از تولیدکنندگان مرغ تخمگذار و تخم‌مرغ خراسان رضوی نیز در خصوص وضعیت ناشی از ممنوعیت صادرات این محصول می‌گوید:
در حال حاضر بر اساس شنیده‌ها، تخم‌مرغ در افغانستان کارتنی ۳۲ دلار است؛ با نرخ دلار ۱۴ هزار تومانی و بر این اساس، برای ما ارزآوری بسیار و اشتغالزایی خوبی را به همراه دارد

هشدار! ماجرای گرانی مرغ‌ گوشتی، برای تخم‌مرغ تکرار می‌شود

این تولیدکننده درباره تبعات واردات تخم‌مرغ تصریح می‌کند:  واردات تخم مرغ از ترکیه منجر به آسیب دیدن این حوزه می‌شود. آنطور که من از خراسان رضوی و مشهد اطلاع دارم تولید کنندگان و مرغداران در حال حذف مرغ مولد هستند و این موضوع  یک فاجعه در ماههای تیر و مرداد به همراه خواهد داشت و همانطور که این ماجرا در خصوص مرغ گوشتی اتفاق افتاد، برای تخم‌مرغ نیز روی می دهد.

سویا خریداری شده کجاست؟

اما داستان مرغداران و تولیدکنندگان تخم‌مرغ به ممنوعیت صادرات و کساد بودن بازار خلاصه نمی‌شود؛ بسیاری از تولیدکنندگان به مساله‌ای مشترک اشاره می‌کنند؛ آنها از دی ماه سال ۹۷، سویا را با ارز دولتی خریداری کردند در حالیکه تاکنون این نهاده دامی به دستشان نرسیده و ناگفته نماند که متولی عرضه نهاده‌های دامی وزارت جهاد کشاورزی است.

ثمره در اینباره اظهار می‌کند: چهار ماه است که ۳۵۲ تن سویا خریداری کرده و هزینه آن را پرداخت کرده‌ام اما به دستم نرسیده و از بازار با نرخ  کیلویی ۴۰۰۰ تا ۵۲۰۰ تومان خریداری می‌کنم. چرا جهاد کشاورزی نظارت کافی بر روی این مساله اعمال نمی‌کند؟! در حال حاضر در این زمینه رانت‌ در دست عده‌ای است.

جهاد کشاورزی: مقصر واردکنندگان هستند

اما فرخ بخش مدیر توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی علت اصلی نرسیدن نهاده‌های دامی به دست تولیدکنندگان را شرکت‌های واردکننده بخش خصوصی می‌داند و در اینباره می‌گوید: نهاده‌های دامی توسط بخش خصوصی وارد کشور می‌شود؛ آمار میزان واردات به وزارت صمت و جهاد کشاورزی اعلام می‌شود اما آنها در ازای ارز ۴۲۰۰ تومانی که از دولت می‌گیرند، موظف هستند که تعهدنامه‌ای را امضا کنند به طوریکه این تعهد در گمرک و وزارت صمت به ثبت می‌رسد و وجاهت حقوقی و قضایی پیدا می‌کند. بر اساس این تعهد باید نهاده خود را با قیمت تنظیم بازار تحویل دولت دهند اما این کار را انجام نمی‌دهند. ما هم در استان‌ها مانده‌ایم که باید با این شرکت‌های بخش خصوصی چه کنیم.

جهاد کشاورزی استان جایگاه مطالبه‌گری ندارد

وی به این سوال که آیا وزارت جهاد کشاورزی رویه‌ای برای نظارت بر این شرکت‌های واردکننده ‌ دارد، اینگونه پاسخ می‌دهد: ما در استان‌ها جایگاه قضایی نداریم؛ ما ضابط قضایی نیستیم، ضابط قضایی نیروی انتظامی، دادستانی و... هستند. یعنی دادستان به ما حکم اجرایی نمی‌دهد که یک شرکت را پلمپ کنیم و در قانون نیز این موضوع تعریف نشده است. ما تنها می‌توانیم در خصوص تخلف بخش خصوصی درباره عدم تحویل نهاده به دستگاه‌ها و مراجع قضایی اطلاع رسانی کنیم. در سازمان نیز مدیریتی به عنوان مدیریت نظارت و پایش داریم. بدین صورت که اطلاعات را در اختیار آنها می‌گذاریم و آنها به مراجع قضایی اطلاع می‌دهند. سپس خود این مراجع بر اساس صلاح دید خود اجرا می‌کنند.

از فرخ‌منش می‌پرسیم که چه اقداماتی در راستای پیگیری این تخلف صورت گرفته است؟ او جواب می‌دهد: من اطلاعی در این خصوص ندارم؛ حتما تاکنون اقدامی صورت نگرفته که داد تولیدکننده درآمده است. ما بازرسی‌های خود را همراه با مراجع قضایی در قالب گشت مشترک انجام می‌دهیم، گزارشاتی را تهیه کرده و در اختیار مراجع می‌گذاریم اما جایگاهی نداریم که از آنها مطالبه کنیم.



 

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸, ۱۹:۳۵


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها