خبر یا تبلیغات! مساله این است

۲۵ دی ۱۳۹۷ کد خبر : 2264
امروزه انبوه اطلاعات چنان از هر سو ما را فرا گرفته که در حوزه مطالعات ارتباطات اجتماعی مفاهیمی چون دهکده جهانی ،جامعه نظارتی ،جامعه شبکه ای و اطلاعاتی همگی بر بنیاد اطلاع‌رسانی استوار شده است . پیتر دراکر دانشمند معروف علم مدیریت نیزجامعه کنونی را جامعه دانایی محورمعرفی می‌کند و تی اس الیوت دانشمند ونویسنده مشهور انگلیسی با نگاه اغراق آمیزانسان را گم گشته غریق در انبوه اطلاعات می‌داند.

 با این توصیف   نخست باید پرسید بشر  در این تشعشع پرحجم اطلاعات  ،نیازمند چه نوع اطلاعاتی  هستیم وخود را باید دربرابر تابش چه  امواجی  قرار دهیم به گونه ای که  هرز نامه ها، وقت گرانبهای ما را به یغما نبرده وروان ناخودآگاه مان را گروگان مطامع خود  نگیرند .

 بی تردید بشردر یک روند طولانی ، اطلاعات را به منظور تغییر دردانش ، بینش و بهبود جایگاه خود ویا  همنوعان در جامعه می جوید .اما باید اذعان کرد تمایز اطلاعات مفید و غیر آن کار چندان آسانی نیست  و همچون  وسوسه تناول انواع خوراکی ها ی چرب و شیرین در برابر مفید و مقوی دشوار به نظر می رسد.

 اما در این بحبوحه ی خبری ، می توان حداقل به مدد عنصر اعتماد دستاویزی  را  یافت که بتوان در مواقع لزوم به آن چنگی زد تا تشخیص سره از ناسره و خبر از تبلیغات  سهل تر شود.

فارغ از کیفیت و اصالت خبر، اطلاع رسانی بر3 رکن مخاطب ،پیام و کانال استوار است وموفقیت هر نظام اطلاع رسانی پویاو معتبر ، در گرو  نیازسنجی ، مخاطب شناسی و امکان سنجی است. این که چرا برخی رسانه‌ها با انتشاراندکی از  اطلاعات ، موفق به  تاثیر گذاری و برخی علی رغم خروجی هزاران کلمه در روز ،ناموفق می باشند به گردآوری تمهیدات لازم از جمله نیروی انسانی کارشناس و تعهد به اخلاق حرفه ای مربوط می شود . از انجا که کنشگران اجتماعی و اقتصادی  هدف از اطلاع رسانی و آگاهی بخشی  را کمک به ارتقای دانش و  تغییردر نگاه وسپس رفتار انسان ها  می دانند،با وجود تنوع حیرت انگیز منابع و روش های خبری، اصالت وکیفیت خبرو مرکز انتشار آن از دید مخاطبین تیز بین مخفی نمی ماند .

اما چنانچه اعتماد مخاطب  به مراکز  اطلاع‌رسانی را در چارچوب سازمانی تعریف کنیم به پدیده ای به نام روابط عمومی ها برمی خوریم که عمرچندان  طولانی در ایران ندارند.

روابط عمومی ها ماموریت دارند تا در حوزه های تعریف شده از نحوه فعالیت و عملکرد سازمان متبوع خود اطلاع رسانی نموده و متقابلا با ارزیابی نتایج کارکردها از نظرات ذینفعان ، مدیران خود را برای اصلاح و یا تقویت روش‌های جاری مطلع  سازند .به عبارت روشن‌تر روابط عمومی حامل ارتباط دوسویه با مخاطبین خود هستند که رسانه های جدید در فضای مجازی می توانند خدمات مناسبی برای این  ارتباط تعاملی فراهم آورند.

اما چنانچه روابط عمومی ها با اتخاذ روش ها ی غیر حرفه ای و غیر اخلاقی منشور اعتماد بین سازمان متبوع و مخاطبین را زیر پا گذارند وارد عرصه ای می شوند که دیگر اطلاع رسانی نیست بلکه تبلیغات به منظور کسب منافع غیر واقعی سازمانی است .اما مرز تبلیغات و اطلاع رسانی کجاست؟

 در تعریف روابط عمومی می‌توان آن را ارتباطی آگاهانه و مبتنی بر برنامه ریزی و پژوهش با استفاده از شیوه های علمی و هنری دانست که هدف آن اطلاع رسانی به مخاطبین خاص با گرایش ، دانش و سلیقه های متفاوت است .

بدیهی است  اطلاع رسانی با استفاده از تکنیک ها ، روش های گفتاری، دیداری،شنیداری و نوشتاری و با التزام به اصالت پیام صورت می گیرد ،اما نفوذ عنصرتبلیغات در خبر آن را به ابزاری برای تحریک احساسات و گاه غلبه بر عقلانیت مبدل می سازد .  تبلیغات یا پروپاگاندا به معنای تحریک و یا به حرکت کشاندن احساسات به سوی مخاطب است و در این مسیر

مشروعیت استفاده از راه های مختلف برای رسیدن به هدف با توجیه منافع سازمان یا شرکت امری ممکن وگاه لازم است .

امروزه حجم وسیع عملیات تبلیغاتی برخی افراد و یا تشکیلات رسمی و غیر رسمی  در قالب خبر در  فضای مجازی  به حدی است که نقش  تکرار آگهی های بازرگانی برای به ذهن نشاندن  یک برند تجاری را ایفا می کند . در واقع صاحبان این گونه پیام ها درصدد هستند تا با تکرار یک نام ، تشکیلات یا سازمان  به هر بهانه ، خبر جعلی ویا مخلوطی با واقعیت را به مغز مخاطب منگنه یا به اصطلاح تلگرامی ها پین کرده  ویا با روش های ناپسند وغیر اخلاقی با مصادره  فعالیت های دیگران و قراردادن غیر مستقیم آن در کارنامه خود  براعتبارشان بیفزایند.

بنابراین نگرانی  اساسی این است که  تداوم این روش ها موجب تسری بی اعتمادی مخاطبین به خبرنگاران  و یا مراکز معتبر خبری می شود، در این صورت هدف ازکسب خبر که بقول مولانا   جان افزایی است به جان کاهی بدل می‌شود.

به قول استاد محمد مجتهد شبستری جان در نظر مولانا به معنای حیات نیست خبر است. خبر در آزمون است. خبری می‌رسد که این خبر همیشه در آزمون است که آیا این خبر راست است یا نه.

مشاور رسانه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی

اقتصاد شرق آخرین ویرایش : ۲۵ دی ۱۳۹۷, ۱۰:۱۴


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها