یک طراح پارچه و پوشاک در گفتگو با دنیای اقتصاد مطرح کرد؛

نبود نگاه حرفه‌ای به طراحی پارچه و پوشاک

۲۸ فروردین ۱۳۹۶ کد خبر : 1801
دنیای اقتصاد، ضحی زردکانلو- پوشاک و تنوع آن همواره از اهمیت بسزایی برخوردار بوده است آنقدر که بشر نیاز به برخورد حرفه‌ای با این مقوله را حس کرده و به سراغ پرورش متخصصان و طراحان حرفه‌ای در این وادی رفته است.

. کشور ما نیز با دارا بودن از پیشینة تاریخی، حرفهای بسیاری در عرصة پوشاک برای گفتن دارد که بازگویی نشده و متاسفانه این فرهنگها و سنتها آنگونه که باید و شاید در بستری مناسب هم راستا و همه‌گیر با مدرنیته پیش نرفته است. «تکتم همتی» کارشناس طراحی لباس و کارشناس ارشد گرافیک، از محدود هنرمندان طراح لباس مشهدی است که در استودیو شخصی خود ضمن حفظ ارزشهای فرهنگی به خلق آثار قابل توجهی می‌پردازد. همتی که سابقه برگزاری چندین نمایشگاه گروهی و انفرادی و نگارش مقاله‌های متعدد در زمینة تخصصی خود را دارد، مدرس دانشگاه نیز هست و از برگزاری نمایشگاه طراحی لباس با مضمون کودکان کار که با الهام از نقاشی این کودکان شکل گرفته است به‌عنوان یکی از تاثیرگذارترین پروژه‌هایش یاد می‌کند. این هنرمند طراح پوشاک در این گفتگو علاوه بر بیان مشکلات موجود در هنر طراحی پوشاک در ایران از اهمیت توجه، شناخت و نگاه حرفه‌ای به این هنر می‌گوید ...

 

 علیرغم قیمت نسبتا بالای پوشاک سفارشی در مقایسه با پوشاک معمولی فکر می‌کنید چه عاملی مخاطب شما را برای تهیة لباسی که به‌طور ویژه طراحی شده است ترغیب می‌کند؟

عامل اصلی خاص بودن لباس است، مثلا از یک مدل لباس شاید تنها چهار دست در جامعه وجود داشته باشد و بحث دیگر مواد اولیه خاص استفاده شده، دوخت و پارچه باکیفیت است که کار را تک و منحصر و مخاطب را مجاب به تهیة چنین لباسی می‌کند.

 

شما در طراحی پارچه و پوشاک چه معیارهایی را دنبال می‌کنید و پایبد کدام ارزشها هستید؟

من طراحی لباسهایی که هم مردان و هم زنان بتوانند بپوشند را خیلی دوست دارم(یونیسکس). دوست دارم زنانی که لباسهای من را می‌پوشند قدرتمند، ایرانی و درعین‌حال مدرن باشند. درکارهای من فرم بیش از محتوا اهمیت دارد. در برش لباسهایم از لباسهای محلی و عشایر مرد در اقوام مختلف خیلی ایده می‌گیرم و معتقدم این موضوع  به کار من در اوج مدرن بودن اصالت می‌دهد. برشهای لباسهایم به‌نوعی است که فرد را قدبلند نشان دهد، در طرحهایم دوست ندارم ظرافتهای زنانه را نشان دهم، می‌خواهم هرکس با فردی‌که لباسهای من را پوشیده برخورد می‌کند جذب ایده و تفکرش شود نه جذب ویژگیهای جنسیتی. من به‌عنوان طراح لباس به قانون پوشش و حجاب در کشورم نیز وفادارم.

گفتید در خلق آثارتان با حفظ ارزشهای ملی و توجه به مدرنیسم، از لباسهای محلی الهام می‌گیرید، همچون تجربة موفق ژاپنیها که فرهنگ و اصالتشان را در قالب اثری مدرن بازتولید کردند، اما ما در ایران خیلی موفق نبودیم، گویی ارزشهایمان نزد انظار عمومی تبدیل به ضد ارزش شده است، گرچه چند سالی است لباسهایی تحت عنوان سنتی باب شده اما آنگونه که باید حق مطلب را ادا نکرده است،  فکر می‌کنید رسالت طراح لباس در این وادی برای جهت دادن به سلیقه و ذائقه مردم چیست؟

کاملا موافقم، رسالت طراح لباس حفظ یکسری از ارزشهاست، برگ برنده طراحی لباس من در ایرانی بودن کار من است، برندهای ژاپنی به همین خاطر خیلی در دنیا فراگیر شده‌اند، در اوج مدرن بودن شما حال و هوای سامورایی را در لباسهایشان می‌بینید، برای من هم به‌عنوان طراح مهم است که مهر ایرانی در کارم باشد. لباسهای بومی در هر دوره‌ای از تاریخ با آداب، رسوم و اندام ایرانی هماهنگی دارد و این نیازمند هوشمندی طراح لباس است که اهیمت این موضوع را به خورد مخاطب دهد. بله ما در چند سال اخیر در قالب لباسهای سنتی ویژگیهای لباسهای ایرانی را دیدیم، اما بعد از مدتی مردم از این تکرار خسته شدند، الان دوره‌ای است که لباسهای ساده و مینیمال مد است و این مخاطب شناسی که کار سختی هم هست به‌عهده طراح لباس است که بتواند به‌خوبی از پسش بربیاید. من شخصا از الگوهای ایرانی استفاده می‌کنم و بازخورد خوبی هم داشتم.  

اهمیت طراحی لباس را در جامعه چطور ارزیابی می‌کنید؟ پوشش مناسب چقدر می‌تواند در میادین مختلف ایفای نقش کند و تاثیرگذار باشد؟

لباس بخاطر محبوبیت و الزامی که دارد می‌تواند خیلی در خدمت سایر اهداف ملی با مضامین متفاوت قرار گیرد، نکته دیگر اینکه ما به‌دنبال مفاهیم اسلامی و ایرانی هستیم، اما من به‌عنوان طراح لباس تابه‌حال درعمل چیز خاصی ندیدم. باید تخصصی‌تر کار کنیم و آدمهای متخصص دربارة پوشش نظر دهند. متاسفانه کسانی در کشور ما دربارة طراحی لباس نظر می‌دهند که  هیچ تخصص و دانشی دراین‌باره ندارند. مثلا ما جشنوارة  فجر طراحی پارچه و لباس داریم اما متاسفانه بعد از این جریان هیچ کار کاربردی انجام نمی‌شود، چون کسانی که تصمیم‌گیری می‌کنند متخصص نیستند، ما کشور اسلامی هستیم اما چیزی به نام مد اسلامی نداریم، تمام مانتوهای ما وارداتی است. به همان اندازه که بهداشت و درمان مهم است طراحی لباس هم مهم است چون نمود ظاهری یک جامعه است. وقتی زشت باشد جامعه زشت می‌شود و مردم یاد می‌گیرند لباس زشت بپوشند، متاسفانه وقتی طراحان را بازی نمی‌دهند کاری نمی‌شود کرد نتیجه تکرار و عدم تنوع در بازار است.

 

 

طراحی لباس هم از آن دسته هنرهایی است که در آن افراد زیادی بدون تخصص و مهارت کافی و صرفا براساس علاقه و با اکتفا به ذوق و سلیقه‌ای که دارند خود را در قالب طراح لباس به جامعه تحمیل می‌کنند، نظر شما درباره این مهم چیست؟

بله، خیلی تفاوت است بین هنرمندی که به‌صورت حرفه‌ای طراحی لباس انجام می‌دهد وکسی‌که صرفا اسمش طراح لباس است. شاید نزدیک عید در مشهد چندین شو لباس داشتیم که هیچکدام به‌صورت حرفه‌ای طراح لباس نیستند و صرفا تعدادی مانتو طراحی کرده بودند. متاسفانه در جامعه تبی وجود دارد که همه دوست دارند طراح لباس شوند. هرچند این موضوع باعث می‌شود که طراحی لباس به جامعه شناسانده شود اما از طرفی هم باعث می‌شود کسی‌که کمی پول و سلیقه دارد خیلی راحت شو لباس بگذارد و نامش طراح لباس شود. ما در حیطه تخصصی به این افراد می‌گوییم مانتو دوز.  

فکر می‌کنید وجود این افراد در هنر طراحی لباس می‌تواند چه آسیبهایی در بر داشته باشد؟

من این جریان را هم مثبت و هم منفی می‌بینم چون وقتی کسی که سلیقه خوبی دارد و طرحی را ارائه می‌دهد، این سلیقه خوب به جامعه تزریق می‌شود. بعد منفی و آسیب‌زای آن نیز این است که معنای واقعی طراحی لباس القا نمی‌شود و فضا از حالت حرفه‌ای خارج می‌شود. متاسفانه در تمام رشته‌های هنری مثل گرافیک، معماری، عکاسی و ...شاهد این رفتار غیرحرفه‌ای هستیم،  ولی در طراحی لباس چون رشتة جدیدتری است این اتفاق بیشتر رخ می‌دهد. وقتی کسی طراحی لباسی را بدون علم انجام می‌دهد تا یک‌جایی می‌تواند کارش را پیش ببرد و از یک جایی به بعد متوقف می‌شود، ما طراحان لباس برای کارهایمان محتوا، منبع الهام و ایده داریم و آن ایده اولیه است که به جریان شکل می‌دهد و آن را پیش می‌برد. لذا کار غیرحرفه‌ای تاریخ مصرف دارد و به‌مرور حذف می‌شود.

به‌نظر شما نگاه غیرحرفه‌ای به هنر طراحی پارچه و پوشاک تا چه حد درجامعه تکثیر شده؟ چون علاوه بر مردم عادی احساس می‌شود بسیاری از سرشناسان در عرصة هنر هم نگاهی حرفه‌ای به این هنر ندارند.

بله همینطور است، هرچند حس می‌کنم اوضاع تا حدی بهتر شده ولی آنطور که باید نیست، مثلا فضای بدی بین بازیگران به‌وجود آمده که در ازای شهرتی که دارند فکر می‌کنند طراح لباس باید برایشان رایگان کار کند. البته این مشکل ناشی از برخی افرادی که کار طراحی لباس انجام می‌دهند نیز هست، یکسری از این افراد خیلی راحت و بدون هزینه، لباسی را در اختیار بازیگری قرار می‌دهند و در ازایش همینکه اسم برندشان زیر عکس آن بازیگر در صفحة اینستاگرامش تگ شود برایشان کافی است. چرا باید شرایط به‌گونه ای پیش رود که طراحان این باج را بدهند؟

نقش انجمن صنفی طراحان پارچه و لباس را به‌عنوان یکی از اعضاء این انجمن در رفع مشکلاتی از این دست چقدر موثر می‌دانید؟

متاسفانه انجمن صنفی طراحان پارچه و لباس در کشور خیلی فعال نیست، شاید دلیلش وجود تشکلهای دیگری مثل اتحادیه پوشاک است که با این انجمن موازی کاری می‌کنند، من فکر می‌کنم با توجه به سرمایه‌ای که اتحادیه و دانشی که انجمن دارد، اگر این دو نهاد باهم ترکیب شوند اتفاق خوبی می‌افتد و بسیاری از مشکلات موجود در این صنف مثل نبود تعرفه مشخص مالی، معافیتهای مالیاتی، فعالیت افراد غیرحرفه‌ای و ... حل خواهد شد.

آیا این انجمن در مشهد و سایر شهرستانها نیز فعال است؟

خیر، ما در مشهد اتحادیه داریم ولی انجمن طراحان پارچه و لباس در مشهد نمایندگی ندارد.

بنا برآنچه مشهود و ملموس است، بازار پوشاک ایران وارداتی و بیشتر تحت نفوذ ترکیه و چین است، طراحان لباس ایرانی در این عرصة رقابت چگونه ظاهر شدند؟

تولیدکنندگان پوشاک ما خیلی پول به طراحی نمی‌دهند، ترجیحشان این است که یک مدل ترک را خریداری و از روی آن الگو تولید انبوه کنند. مشکل، تولیدکنندگان ما هستند که باید از طراحان حرفه‌ای کمک بگیرند، اما متاسفانه به‌خاطر اینکه پول کمتری هزینه کنند یا سراغ کسانی می‌روند که الگو، کار و بازار و صنعت را نمی‌شناسند یا اینکه کپی کارهای خارجی را تولید می‌کنند. اکثر کسانی‌که در دانشگاه طراحی لباس خوانده‌اند حال خوبی ندارند چون شرایط به گونه‌ای است که جذب بازار کار نمی‌شوند، در دانشگاه هم آموزش حرفه‌ای وجود ندارد، دانشجویان بعد از فارغ التحصیلی نه طراح هستند و نه خیاط؛ این مساله باعث می‌شود ارتباط مناسب بین صنعت و دانشگاه شکل نگیرد.

چرا ارتباط مناسبی بین طراحان حرفه‌ای و تولیدکنندگان شکل نمی‌گیرد؟

به‌خاطر هزینه‌ای که تولید کننده باید به یک طراح لباس حرفه‌ای پرداخت کند. تولیدکننده وقتی پول حرفه‌ای دهد آدم حرفه‌ای با او کار می‌کند. مشهد دومین قطب تولید پوشاک ایران است ولی در عمل هیچ ارتباطی بین تولیدکنندگان و طراحان پوشاک نیست.

فارغ از طراحی خوب ما تا چه حد توانستیم در ایران تولید پارچه و پوشاک مرغوب داشته باشیم؟

در ایران برخلاف خارج از کشور استاندارد الگویی مشخصی وجود ندارد. مثلا در یک مغازه  سایز شما 40 در مغازه‌ای 44 و در جای دیگر سایزتان 38 است، اما مخاطب این تضاد و مشکل را در فروشگاههایی که پوشاک خارجی می‌فروشند نمی‌بیند، مشکل دیگر پارچه‌هایی است که تهیه می‌شود، ما در صنعت پوشاک کارخانه‌های نساجی خوبی نداریم، مثلا من برای یکی از پروژه‌هایم تصمیم گرفتم از پارچة ایرانی استفاده کنم و سراغ پارچه ترک نروم، اما پارچه‌های ایرانی اصلا مرغوب نبود و تجربة خوبی برایم رقم نخورد و دوباره مجبور شدم از پارچه‌های وارداتی استفاده کنم.

 

با همه مشکلاتی که مطرح کردید، با توجه به سابقه و مهارتی که در حرفة خود دارید و با توجه به اینکه بستر کاری برای هنرمندی چون شما در تهران فراهم‌تر است اما برخلاف بسیاری از هنرمندان مشهدی جایگاه و ثبات خود را در این شهر حفظ کرده‌اید، دلیل این کارتان چیست؟

بله درست است، من حتما سعی می‌کنم همیشه اولین نمایش آثارم را در مشهد داشته باشم حتی اگر فروش خوبی نداشته باشد، چون مشهدی هستم و معتقدم محدود آدمهایی که مدل لباس من را در مشهد دوست دارند برای من در الویت هستند، هرچند که فروش آثارم در تهران خیلی بهتر است و آثارم خیلی بیشتر دیده می‌شوند و مورد توجه قرار می‌گیرند.

 

فکر می‌کنید چرا در این مورد مشهد ضعیف عمل کرده است و علیرغم پتانسیلهای بالا چه به لحاظ وجود هنرمند وچه به لحاظ حضور مخاطب در عرصه‌های هنری به‌خصوص طراحی لباس، توان رقابت با تهران را ندارد؟

یکی از دلایل این موضوع عدم ارتباط طراحان با یکدیگر در مشهد است، مثلا در تهران ما یک گروه طراح هستیم که همه به‌صورت حرفه‌ای در زمینه طراحی لباس در کنار یکدیگر کار می‌کنیم و  نمایشگاه می‌گذاریم، ولی در مشهد این اتفاق نمی‌افتد،  من به‌عنوان کسی که در این شهر طراحی لباس انجام می‌دهم همکارانم را نمی‌شناسم. 

« تهیه کننده : ضحی زردکانلو » « منبع خبری : دنیای اقتصاد » آخرین ویرایش : ۲۸ فروردین ۱۳۹۶, ۰۸:۴۱


نظر سنجی اقتصاد شرق

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها